{"id":791,"date":"2019-11-02T00:35:00","date_gmt":"2019-11-01T21:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/dilmurad.sharoitplus.uz\/?p=791"},"modified":"2024-03-10T00:39:25","modified_gmt":"2024-03-09T21:39:25","slug":"sharoiti-yoq-madaniyat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/","title":{"rendered":"Sharoiti yo\u2018q madaniyat"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nogironligi bor va harakatlanishi cheklangan fuqarolar madaniy hayotda ishtirok etishda teng huquqlimi? Madaniyat muassasalarida ular uchun qanday sharoitlar yaratish mumkin? Toshkentdagi sakkizta madaniyat muassasasida sharoitlar monitoringi o\u2018tkazildi.<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Madaniyatga aloqador bo\u2018lish&nbsp;\u2014 nogironlikning turli shakllari bo\u2018lgan bolalar va&nbsp;kattalarning jamiyatdagi ijtimoiylashuvi va&nbsp;inklyuziyasi uchun samarali vositalardan biridir. San\u2019atni o\u2018rganish ma\u2019nan va&nbsp;intellektual jihatdan rivojlanishga sabab bo\u2018ladi. U&nbsp;insonga estetik qoniqish hissini beradi. Biroq O\u2018zbekistonda yashayotganlarning hammasi ham teatr, muzey yoki istirohat bog\u2018lariga tashrif buyura oladimi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Avgust oyi oxirida Madaniyat vazirligi huzuridagi&nbsp;<a href=\"https:\/\/acdf.uz\/uz\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">Madaniyat va&nbsp;san\u2019atni rivojlantirish jamg\u2018armasi<\/a>&nbsp;tashabbusi asosida nogironlar jamoat birlashmasi&nbsp;<a href=\"https:\/\/sharoitplus.uz\/uz\/asosiy\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">\u00abSharoit Plyus\u00bb<\/a>&nbsp;NNT bilan ijtimoiy sherikchilikda poytaxtdagi sakkizta madaniyat muassasasida sinov tariqasida sharoitlar monitoringi o\u2018tkazildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Monitoring jarayoniga nogironlikning turli shakllari bo\u2018lgan odamlar rahbarlik qilishdi. Ular sakkizta ob\u2019ekt: Alisher Navoiy nomidagi DAKT, Yoshlar teatri, O\u2018zbekiston tarixi muzeyi, G\u2018afur G\u2018ulom nomidagi madaniyat va&nbsp;istirohat bog\u2018i, Toshkent hayvonot bog\u2018i, Toshkent sirki, Ko\u2018zi ojizlar markaziy kutubxonasi hamda San\u2019at va&nbsp;madaniyat institutiga kirishga harakat qilib ko\u2018rishdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Monitoring uchun maxsus 20 banddan iborat so\u2018rovnoma tuzib chiqildi. Ushbu so\u2018rovnoma asosida ishtirokchilar madaniyat ob\u2019ektlari binolari va&nbsp;ularga tutash hududlarning tayanch-harakat apparati buzilishlari bo\u2018lgan odamlar uchun maqbulligi, shuningdek, ko\u2018rish va&nbsp;eshitish buzilishlari bo\u2018lgan odamlar uchun oqilona qulayliklar yaratilganiga baho berishdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Video<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\nhttps:\/\/mover.uz\/video\/embed\/9eGOh4E\/\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nima sababdan nogironligi bor odamlar teatr va&nbsp;muzeylarga kam boradi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bizning har bir safarimiz eng yaqin avtobus bekatini o\u2018rganish va&nbsp;undan madaniyat muassasasigacha bo\u2018lgan masofani o\u2018lchashdan boshlandi. Bundan tashqari, yer&nbsp;osti o\u2018tish yo\u2018llarining sharoitlari va&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/uz\/2019\/10\/03\/deaf-parking-attendants\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">avtobekatlarning<\/a>&nbsp;nogironligi bo\u2018lgan odamlar uchun maxsus jihozlangani ham bizni qiziqtirdi.&nbsp;<strong>Bularning barchasi shahar ijtimoiy infratuzilmalari ob\u2019ektlariga taalluqli<\/strong>&nbsp;bo\u2018lib, barcha sakkizta holatda ham monitoring guruhi ko\u2018plab to\u2018siqlarga duch keldi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biroq barchasi ham yomon emas, sakkizta ob\u2019ekt ichida sharoitlar bo\u2018yicha chempion ham bor&nbsp;\u2014 Alisher Navoiy nomidagi DAKT. Gap shundaki, 2015 yilda teatr binosida kapital ta\u2019mir ishlari yakuniga&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2015\/11\/12\/gabt\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">yetdi<\/a>&nbsp;va&nbsp;unda nogironligi bor insonlar uchun sharoitlar bo\u2018yicha barcha me\u2019yorlarga rioya qilingan. Teatr binosi 1947 yilda qurilgan va&nbsp;rekonstruksiyaga qadar bunday talablarga muvofiq kelmagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Endilikda teatrning asosiy kirish qismi va&nbsp;foyesi qiyalik burchagi talablarga mos bo\u2018lgan pandus bilan ta\u2019minlangan. Hojatxona xonasi harakati cheklangan fuqarolar uchun moslashtirilgan&nbsp;\u2014 unitazdan foydalanish qulay bo\u2018lishi uchun tutqichlar o\u2018rnatilgan. Tomosha zali markazida nogironlar aravachasi foydalanuvchilari uchun ikkita yon&nbsp;maydonchalar, ularga hamrohlik qiluvchilar uchun esa qo\u2018shni o\u2018rindiqlar nazarda tutilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alisher Navoiy nomidagi DAKTdan so\u2018ng biz yana bir teatr&nbsp;\u2014 O\u2018zbekiston Yoshlar teatriga yo\u2018l oldik. U&nbsp;yerda darhol&nbsp;\u2014 asosiy kirish qismidayoq foydalanish uchun yaroqsiz bo\u2018lgan yangi pandusga duch keldik. Uning qiyalik burchagi va&nbsp;konstruksiyasi nogironlik aravachasi foydalanuvchisiga teatrning asosiy kirish qismiga mustaqil ravishda ko\u2018tarilishga imkon bermaydi. Yana bir to\u2018siq foyeda&nbsp;\u2014 u&nbsp;yerda pandus yo\u2018q va&nbsp;uch&nbsp;erkak monitoring guruhimiz ishtirokchisini ko\u2018tarib tushirishga to\u2018g\u2018ri keldi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/10\/QsopJN15725201754426_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>O\u2018zbekiston Yoshlar teatri asosiy kirish qismidagi yaroqsiz pandus, 2019 yil avgust. Muallif fotosi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yoshlar teatrida na&nbsp;sharoitlari bor hojatxona, na&nbsp;tomosha zalida nogironlik aravachasi foydalanuvchisi uchun maxsus maydoncha mavjud. Teatr direktori bizning nogironligi bo\u2018lgan tomoshabinlar kelib turadimi, degan savolimizga javob berar ekan, ular kamdan-kam kelishi va&nbsp;asosan maktab-internati tarbiyalanuvchilari ekanini ta\u2019kidladi. Biroq nima uchun nogironligi bo\u2018lgan bolalar va&nbsp;yoshlar teatrga kam tashrif buyuradi? Balki bu&nbsp;uning sharoitlari yo\u2018qligi bilan bog\u2018liqdir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston tarixi muzeyiga kirish juda qiyin bo\u2018ldi&nbsp;\u2014 muzeyga tutash barcha hududlar ko\u2018p sonli zinapoyalardan iborat, piyodalar yo\u2018laklari bir necha qator avtomobillar bilan to\u2018lgan. Nogironlar aravachasi foydalanuvchisi uchun yagona kirish imkoni, bu&nbsp;\u2014 yon&nbsp;tomondagi xizmatchilar uchun kirish joyi bo\u2018lib, u&nbsp;yerni nogironligi bo\u2018lgan odamlar uchun moslab qayta jihozlash mumkin. Yon&nbsp;tomondagi maxsus kirish joyi haqidagi axborot-ko\u2018rsatkich belgisini ilish va&nbsp;ushbu xizmatchilar kirish joyiga eltuvchi ikki pog\u2018onali pandus o\u2018rnatilsa, kifoya.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/10\/o9fAKo15725206330252_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Avtoturargoh va&nbsp;zinalar orqali&nbsp;<\/em><em>\u2014&nbsp;tarixga. O\u2018zbekiston tarixi muzeyining asosiy kirish qismi, 2019 yil avgust. Muallif fotosi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muzey binosi 1970 yilda qurilgan bo\u2018lib, asosiy kirish qismini ko\u2018tarish mexanizmlari bilan jihozlash serxarajat va&nbsp;juda murakkab&nbsp;ish. Shuningdek, bu&nbsp;binoning me\u2019moriy qiyofasiga zarar yetkazishi mumkin. Shu&nbsp;boisdan eski binolarni moslashtirishga ijodiy yondashish hamda hammaboplikni ta\u2019minlashning kam xarajatli va&nbsp;xavfsiz usullarini izlagan ma\u2019qul, masalan, yon&nbsp;tomonlardagi xizmatchilar uchun kirish joylarini qayta jihozlash orqali.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Muzeyning birinchi qavatida ko\u2018rgazma galereyasi joylashgan, qolgan uchta qavat esa tashrif buyuruvchilarni tarixning turli davrlari bilan tanishtiradi. Yo\u2018lovchi lifti nosoz ekan va o\u2018zini ham muzey eksponatlari qatoriga qo\u2018shish mumkin bo\u2018lgan yuk ko\u2018tarish liftidan foydalanishimizga to\u2018g\u2018ri keldi. Biz faqat uchinchi qavatga ko\u2018tarila oldik, chunki ikkinchi va to\u2018rtinchi qavatlarga kirish berkitilgan ekan. Muzey hojatxonasi yaroqsiz&nbsp;\u2014 xonachalar juda tor bo\u2018lib (60 sm), u&nbsp;yerga nogironlik aravachasidagi tashrif buyuruvchi kira olmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nima uchun madaniyat muassasalari sharoitlar yo\u2018qligicha qolmoqda?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Barcha yangi bino va&nbsp;inshootlarning nogironligi bor odamlar uchun sharoitlar talablari hisobga olingan holda qurilishi lozimligi 1991 yildagi \u00abO\u2018zbekiston Respublikasida nogironlarning ijtimoiy himoyalanganligi to\u2018g\u2018risida&raquo;gi&nbsp;<a href=\"http:\/\/lex.uz\/docs\/1372495\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">qonun\u0434\u0430<\/a>hamda qurilish me\u2019yorlari va&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2019\/08\/07\/accessible-environment\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">qoidalarida<\/a>&nbsp;belgilab qo\u2018yilgan. Bu&nbsp;talab madaniyat va&nbsp;istirohat muassasalariga ham taalluqli. To\u2018siqsiz kirishni ta\u2019minlamagan qoidabuzarlar ma\u2019muriy javobgarlikka tortilishi lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2018plab madaniy meros ob\u2019ektlari 1990-yillargacha qurilgan va&nbsp;ularda to\u2018siqsiz muhit talablari ko\u2018zda tutilmagan. Bu&nbsp;esa madaniyat muassasalarini nogironligi bor odamlar va harakati cheklangan boshqa fuqarolar uchun rekonstruksiya qilish va qayta jihozlashtirishni qiyinlashtiruvchi omillardan biridir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yana bir sabab shundaki, madaniyat ob\u2019ektlari aksariyat hollarda davlat tomonidan qo\u2018riqlanuvchi me\u2019moriy yodgorliklar hisoblanadi va&nbsp;ularni nogironligi bor insonlar uchun sharoitlar talablariga moslashtirish ko\u2018plab idoralar bilan inshoot qiyofasiga o\u2018zgartishlar kiritish ishlarini muvofiqlashtirish va&nbsp;bunga rozilik olish zarurligi sababli murakkab vazifa hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mahalliy ma\u2019muriyatlarning sharoitlar to\u2018g\u2018risidagi xabardorligining pastligi yoki shunchaki xohlamaslik ham sabablardan biri bo\u2018lishi mumkin. Toshkent hokimiyati huzuridagi Jamoatchilik kengashining \u00abShahar barcha uchun\u00bb loyihasiga germaniyalik arxitektor va&nbsp;nogironligi bor insonlar uchun sharoitlar yaratish bo\u2018yicha mutaxassis Filipp Moyzerning jalb qilinishi kishida umid uyg\u2018otadi. Loyihada Toshkent misolida binolarni moslashtirish bo\u2018yicha qo\u2018llanma ishlab chiqish, 20 ta&nbsp;ijtimoiy ahamiyatga ega ob\u2019ekt tahlili va&nbsp;ularning to\u2018rttasini moslashtirish ko\u2018zda tutilgan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nima uchun hammaboplik hayriyadan ko\u2018ra muhimroq?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz monitoringni davom ettirar ekanmiz, Toshkentdagi maydoni bo\u2018yicha&nbsp;<a href=\"https:\/\/ru.wikipedia.org\/wiki\/%D0%9F%D0%B0%D1%80%D0%BA_%D0%B8%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8_%D0%93%D0%B0%D1%84%D1%83%D1%80%D0%B0_%D0%93%D1%83%D0%BB%D1%8F%D0%BC%D0%B0\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">ikkinchi<\/a>&nbsp;yirik istirohat bog\u2018i&nbsp;\u2014 G\u2018afur G\u2018ulom nomidagi madaniyat va&nbsp;istirohat bog\u2018iga tashrif buyurdik. To\u2018rtta kirish joyidan faqat asosiy darvozagina nogironligi bor insonlar talablariga javob beradi. Qolgan ikki kirish joyi pandus bilan ta\u2019minlangan, biroq ular qiyalik burchaklari belgilangan me\u2019yorlardan ancha baland qilib qurilgan. Yon&nbsp;tomondagi yana bir kirish joyi esa mutlaqo pandus bilan jihozlanmagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bog\u2018dagi uchta jamoat hojatxonasining birortasi ham aravachada harakatlanadigan tashrif buyuruvchilar uchun moslashtirilmagan. Hojatxonaga qarovchi ayol baqir-chaqir qilib bizni haydab solar ekan, faqat biz yetishmay turganimizni va&nbsp;biz bilan to\u2018qnashgandan ko\u2018ra o\u2018lgani yaxshi ekanini aytardi. U&nbsp;oxirida: \u00abNega siz sharoitlari bor hojatxona talab qilayapsiz, go\u2018yoki \u201einvalidlar\u201c har kuni parkka keladigandek\u00bb, degan gaplarni qo\u2018shimcha qilib o\u2018tdi. Biroq, albatta, sharoitlar yo\u2018qligi uchun javobgarlik to\u2018liq bog\u2018 ma\u2019muriyatining zimmasida qolaveradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bog\u2018dagi hojatxonaga kirish uchun bir qancha zinapoyalarni bosib o\u2018tish kerak. Biroq tayanch-harakat apparati buzilishi bo\u2018lgan tashrif buyuruvchi hatto ichkariga kirgandan keyin ham polga o\u2018rnatilgan unitazdan (\u00abGenuya\u00bb chanoqlaridan) foydalana olmaydi. Istirohat bog\u2018ida bolalar mashinalari saqlanayotgan omborxonadagi bir dona unitazgina bor ekan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nogironlik aravachasidan foydalanuvchi \u00abSharoit Plyus\u00bb NNT a\u2019zosi bog\u2018da sharoitlari bor hojatxona bo\u2018lmagani sababli jiddiy noqulaylikni boshdan kechirdi. Hojatxonaga qarovchi o\u2018sha baqiroq ayol unga yordam berishdan bosh tortdi va&nbsp;bino orqasidagi archazorda hojatini chiqarishi mumkinligini aytdi. Bu&nbsp;joy juda sirpanchiq va&nbsp;maysalar sug\u2018orilgan suv bilan to\u2018la ekan. Natijada monitoring ishtirokchisi sirpanib, suvga yiqilib tushdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Uni uyga kuzatish uchun taksi to\u2018xtatar ekanmiz, birorta ham haydovchi shimi xo\u2018l bo\u2018lgani sababli uni salonga olishni istamadi. Bunday ma\u2019naviy zarar va&nbsp;kamsitilish uchun kimni sudga berish kerak? Albatta, bog\u2018 rahbariyatini.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Angliyada paralimpiya atletika sportchisi poyezda sharoitlari bor hojatxona nosoz holda bo\u2018lgani sababli katta miqdorda moliyaviy tovon pulini sud orqali undirib olgan. Yakunda Buyuk Britaniya Transport vazirligi nogironligi bo\u2018lgan odamlarni bevosita jalb etgan holda transport infratuzilmalarining sharoitlari bo\u2018yicha reja ishlab chiqishga majbur bo\u2018ldi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/10\/rmlAXu15725219009423_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Bog\u2018 ichidagi sayr uchun mo\u2018ljallangan yo\u2018laklar nafaqat nogironligi bo\u2018lgan tashrif buyuruvchilar, balki nogironligi yo\u2018q odamlar uchun ham xavfli. Muallif fotosi, 2019 yil avgust.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bizni to\u2018satdan bir erkak to\u2018xtatib, o\u2018zini bog\u2018ning qo\u2018riqlash xizmati boshlig\u2018i deb tanishtirdi. U&nbsp;bog\u2018ning ijobiy obro\u2018siga zarar yetkazmasligimizni so\u2018rab, rahbariyat xalqaro nogironlar va&nbsp;bolalar kunlari, shuningdek boshqa milliy bayramlar munosabati bilan xayriya aksiyalarini o\u2018tkazishini ta\u2019kidladi. Albatta, bunday tadbirlar hurmatga loyiq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biroq bir martalik bayram madaniyat sohasidagi inklyuziya tamoyillariga to\u2018g\u2018ri kelmaydi. Bu&nbsp;kabi xayriya aksiyalari ko\u2018p hollarda nogironligi bo\u2018lgan bolalar va&nbsp;kattalar uchun maxsus tashkil etiladi va&nbsp;ularda tadbir dasturlarini tanlash imkoniyati bo\u2018lmaydi. Umid qilamizki, G\u2018afur G\u2018ulom bog\u2018i muammoga yondashishda xayriya aksiyalarigagina suyanib qolmasdan,&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/uz\/2019\/09\/08\/park\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">rekonstruksiyadan<\/a>&nbsp;keyin hech bo\u2018lmasa bitta hojatxonada sharoitlar yaratish orqali uni haqiqatdan ham \u00abxalq\u00bb bog\u2018iga aylantiradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hojatxonalarda sharoitlar yo\u2018qligi muammosi hozirda&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2019\/07\/04\/circus\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">rekonstruksiyada<\/a>&nbsp;bo\u2018lgan Toshkent sirki uchun ham dolzarb.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nima uchun ularning joyi har doim tomosha zalida, sahnada emas?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Madaniyat sohasidagi asosiy ta\u2019lim muassasalaridan biri hisoblangan O\u2018zbekiston Davlat san\u2019at va&nbsp;madaniyat instituti navbatdagi monitoring ob\u2019ekti bo\u2018ldi. Institut hududida 11 ta&nbsp;bino, jumladan o\u2018quv teatri, rektorat, ikkita o\u2018quv binosi, axborot-resurs markazi (kutubxona), uchta yotoqxona, oshxona, sport majmuasi va&nbsp;basseyndan iborat. Butun institutda sharoitlar monitoringini o\u2018tkazishimiz uchun uch&nbsp;soat sarfladik.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/10\/FytHZK15725221022782_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Madaniyat va&nbsp;san\u2019at instituti hududining xarita<\/em><em>-sxemasi, muallif fotosi, 2019 yil avgust.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Institutning yangi binosi 2015 yilda qurilgan va hamma yerga qurilish me\u2019yorlariga bir oz yaqin bo\u2018lgan tutqichli panduslar o\u2018rnatilgan. Asosiy o\u2018quv binosida bitta lift o\u2018rnatilgan va&nbsp;uni maxsus biz uchun ochishdi. Liftga kirish qismi tor va&nbsp;talablariga javob bermaydi. Rektoratning ikkinchi qavatida ham o\u2018quv xonalari va&nbsp;asosiy kafedralar joylashgan, biroq binoda lift yo\u2018q.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018quv teatrida kirish qismi keng va&nbsp;tutqichlari bo\u2018lgan sharoitlari bor hojatxona qurishibdi. Biroq tomosha zalida nogironlik aravachasidan foydalanuvchi tashrif buyuruvchilar uchun joy ko\u2018zda tutilmagan. Bunday tomoshabinlar odatda sahnaga yaqin joydagi kirish eshigi oldiga \u00abo\u2018tqaziladi\u00bb, biroq bunday qilish boshqa tomoshabinlarning o\u2018tib-qaytishiga xalal beradi, favqulodda qutqaruv vaqtlarida esa juda ham xavfli bo\u2018lishi mumkin. Shu&nbsp;sababdan favqulodda holatlarda boshqalarga to\u2018sqinlik yaratmaslik uchun tomoshabinlar qatoridan maxsus maydoncha ajratish zarur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bundan tashqari, o\u2018quv teatri sahnasi va&nbsp;aktyorlik mahorati o\u2018quv binosi jismoniy nogironligi bo\u2018lgan odamlar uchun mutlaqo yaroqsiz. Go\u2018yoki nogironlik aravachasidagi odam teatr yoki kino aktyori bo\u2018la olmaydi, degan taassurot uyg\u2018onadi. \u00abAktyorlik san\u2019ati\u00bb yo\u2018nalishi bo\u2018yicha o\u2018qituvchilar aktyorga plastika va&nbsp;chiroyli harakat kerakligini tushuntirishmoqchi bo\u2018lishdi. Biroq nogironlik aravachasi foydalanuvchisi qanday qilib chiroyli harakatlanishi mumkin?! Bundan ushbu yo\u2018nalishda nogironligi bo\u2018lgan birorta ham talaba ta\u2019lim olmasligi ma\u2019lum bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/10\/rmNF4x15725222651788_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Institut hududidagi bu&nbsp;pandusdan chiqish uchun nogironlik aravachasi foydalanuvchisi bemisl kuchga ega bo\u2018lishi kerak. Muallif fotosi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Afsuski, yotoqxonalarning yuqori qavatlarida sharoitlar yo\u2018qligi ma\u2019lum bo\u2018ldi&nbsp;\u2014 binolarda lift yo\u2018q. Bundan tashqari, erkaklar yotoqxonasidagi va hamma yerdagi hojatxonalarga pol unitazlari o\u2018rnatilgan. Qizlar yotoqxonasining birinchi qavatida nogironligi bo\u2018lgan talaba yashashi mumkin bo\u2018lgan bittagina xona mavjud bo\u2018lib, u ham talablarga to\u2018liq javob bermaydi&nbsp;\u2014 hojatxona eshigi tor, unitaz va&nbsp;dush uchun tutqichlar o\u2018rnatilmagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Madaniy kontent hammabopligini qanday qilib ta\u2019minlash mumkin?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nafaqat madaniyat muassasalari bino va hududlarining jismoniy sharoitlari borligi, balki madaniy kontent ham ko\u2018rish va&nbsp;eshitish qobiliyati cheklangan tashrif buyuruvchilar uchun maqbul formatlarda bo\u2018lishi lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Masalan, Alisher Navoiy nomidagi DAKT va&nbsp;Yoshlar teatri ko\u2018zi ojiz tomoshabinlar uchun tifloizoh (audiodeskripsiya) tizimi bilan ta\u2019minlanmagan. Ushbu tizimsiz esa sahnada aktyorlar qanday harakatlarni amalga oshirayotganini to\u2018liq tushunib bo\u2018lmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Eshitish qobiliyati cheklangan tomoshabinlar uchun esa spektakllar, filmlar va&nbsp;televizion dasturlar avtomat ravishda&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2019\/04\/17\/subtitles\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">subtitrlanishi<\/a>&nbsp;lozim. Bizning monitoring guruhimiz tashrif buyurgan ikkita teatrda sahnalar tepasiga o\u2018rnatilgan ekran yordamida barcha uchun subtitrlarni ochiq namoyish etish imkoniyati mavjud. Xorij mamlakatlarida maxsus subtitrlar yozib chiqariladigan planshetlarni tarqatish amaliyoti yo\u2018lga qo\u2018yilgan. Bu&nbsp;nafaqat eshitishida nuqsoni bo\u2018lgan tomoshabinlar, balki spektaklni ingliz tilida tomosha qilish istagidagi chet ellik sayyohlar uchun ham qulay.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zaif eshituvchi tomoshabinlar uchun esa maxsus induksion&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2019\/03\/02\/disabled\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">ilgak<\/a>&nbsp;(induksionnaya petlya) o\u2018rnatilishi lozim. Bu qurilma aktyorlarning ovozlarini, konsert paytida musiqani va&nbsp;kinoteatrda film tovushlarini qayta ishlaydi va&nbsp;\u00abteleg\u2018altak\u00bb yoki qisqacha \u00abT\u00bb rejimida turgan eshitish moslamasiga shovqinlardan holdi holatda yetkazib beradi. Shunday qilib, zaif eshituvchi odam hatto oxirgi qatorda o\u2018tirsa ham, u&nbsp;spektaklni to\u2018liq eshitish imkoniyatiga ega bo\u2018ladi. Madaniyat muassasalardagi ovozli xabarlar ham xuddi shu&nbsp;tarzda eshitish uskunalariga yetkazilishi mumkin. Madaniyat muassasalariga eshitish qobiliyati cheklangan tashrif buyuruvchilar uchun aylanib turuvchi yozuvli axborot taxtasini ham o\u2018rnatsa bo\u2018ladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston tarixi muzeyida ko\u2018zi ojiz tashrif buyuruvchilar muzey eksponatlari va&nbsp;kolleksiyalari haqida to\u2018liq tasavvur hosil qilishlari uchun muzey buyumlari maketlari va&nbsp;taniqli shaxslarning byustlarini yaratish mumkin. Muzeyda, shuningdek, ko\u2018zi ojiz tashrif buyuruvchilar uchun interaktivlik va&nbsp;taktil sezgini kuchaytirish maqsadida maxsus ta\u2019lim olgan gidlar va&nbsp;ovozli hamrohlik usuli yordamida qiziqarli yo\u2018nalishlar ishlab chiqish mumkin. Eksponatlar haqida Brayl yozuvida ma\u2019lumotlar berish ham oqilona qulayliklardan biri hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toshkent hayvonot bog\u2018iga turli hayvonlar saqlanayotgan joylarga eltuvchi hududlarning taktil mnemosxemasini o\u2018rnatish maqsadga muvofiq. Bundan tashqari, yo\u2018laklarga ko\u2018rishda nuqsoni bo\u2018lgan tashrif buyuruvchilar uchun sariq taktil plitkalar o\u2018rnatib chiqish mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Taktil plitkalarni Respublika markaziy ko\u2018zi ojizlar kutubxonasidan eng yaqin avtobus bekatiga qadar bo\u2018lgan yo\u2018lga ham joylashtirib chiqish kerak. Bunday bo\u2018rtma belgili qoplamalar ko\u2018rish bo\u2018yicha nogironligi bo\u2018lgan bir necha talaba tahsil olayotgan Madaniyat instituti hududiga ham joylashtirilsa, maqsadga muvofiq bo\u2018lar edi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ko\u2018zi ojizlar kutubxonasining mutolaa zali va&nbsp;barcha kitob fondi ikkinchi qavatda joylashgan bo\u2018lib, binoda lift yo\u2018q. Hojatxona birinchi qavatda joylashgan, biroq nogironligi bor odamlar foydalanishi uchun unchalik ham qulay emas, shuningdek, sanitariya-gigiyena talablariga javob bermaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sharoitlar monitoringi yakunlari bo\u2018yicha \u00abSharoit Plyus\u00bb NNT barcha sakkizta madaniyat muassasasi rahbarlari va&nbsp;xodimlari uchun&nbsp;<a href=\"https:\/\/sharoitplus.uz\/sharoit-provjol-trening-na-temu-inkljuzivnosti-v-uchrezhdeniyah-kultury\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">treninglar<\/a>&nbsp;o\u2018tkazdi. Ishtirokchilar madaniyat muassasalarida nogironlikning ijtimoiy modeli va&nbsp;inklyuziya masalalari bilan tanishtirildi. Natijada ishtirokchilar o\u2018z muassasalarida sharoitlar va oqilona qo\u2018layliklarni ta\u2019minlash maqsadida kelgusi olti oy&nbsp;uchun dastlabki harakatlar rejasini ishlab chiqishdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Madaniyat ob\u2019ektlarida sharoitlar kim uchun zarur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2015 yilda Jahon turistik tashkiloti tomonidan o\u2018tkazilgan \u00abO\u2018zbekistonda turizm tahlili\u00bb&nbsp;<a href=\"http:\/\/cf.cdn.unwto.org\/sites\/all\/files\/pdf\/uzbekistan_visitor_economy_version_impresa_rev.pdf\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">tadqiqotlar<\/a>&nbsp;natijalari mamlakatimizga tashrif buyuruvchi sayyohlarning aksariyati (42 foizi) 55 va&nbsp;undan katta yoshli odamlar ekanini ko\u2018rsatdi. Sayyoh O\u2018zbekiston bo\u2018ylab sayohat qilish uchun vaqtni qanday topdi, degan savolga ikkinchi bo\u2018lib \u00abMen pensiyadaman\u00bb javobi eng ko\u2018p berilgan. Keksa yoshli turistlarning aksariyati nogironligi bor insonlar kabi harakatlanishi cheklangan guruhlarga mansub bo\u2018lib, sharoitlari bor madaniy va&nbsp;turistik ob\u2019ektlarga ehtiyoj sezadi.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Diqqatga sazovor joylar, muzeylar, tarixiy yodgorliklarning jismoniy sharoitlari borligi haqida bosh qotirish, jamoat joylarida sharoitlari bor hojatxonalar qurish, foydalanishga yaroqli panduslar, ko\u2018tarish qurilmalari va&nbsp;boshqa amaliy choralarni ko\u2018rish zarur. Keksa yoshlilar, homilador ayollar, bolalar aravachalari bo\u2018lgan ota onalar va&nbsp;maktabgacha yoshdagi bolalar uchun ham bunday sharoitlar zarur.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Madaniy, rekreatsion va&nbsp;sayyohlik obe\u2019ktlarida sharoitlarni ta\u2019minlanishi nogironligi bor odamlar uchun ham, aholining harakatlanishi cheklangan guruhlari uchun ham, mamlakatimiz mehmonlari uchun ham foydali. \u00abUniversal turizm\u00bb, \u00abhammabop turizm\u00bb va&nbsp;\u00abto\u2018siqlarsiz turizm\u00bb kabi tushunchalar ulkan biznes salohiyatni anglatadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu, o\u2018z navbatida, sayyohlik ob\u2019ektlari jozibadorligini oshirish va&nbsp;turizm sohasini rivojlantirish uchun o\u2018ziga xos sarmoya hisoblanadi. Oxir-yakunda madaniyat ob\u2019ektlaridagi sharoitlardan barcha&nbsp;\u2014 davlat byudjeti, turizm sohasidagi xususiy tadbirkorlar, sayyohlarning o\u2018zlari va aholining ijtimoiy zaif qatlamlari yutadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Barcha uchun madaniyat muassaslarida sharoitlarni qanday ta\u2019minlash mumkin?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Butun respublikada 37 ta&nbsp;teatr, 350 ta&nbsp;muzey, 225 ta&nbsp;madaniyat va&nbsp;istirohat bog\u2018lari, 7476 ta&nbsp;madaniy yodgorlik ob\u2019ektlari va&nbsp;boshqa muassasalar Madaniyat vazirligi tasarrufi ostida faoliyat ko\u2018rsatmoqda. Bizning monitoring poytaxt teatrlari, muzeylari, parklari va&nbsp;boshqa madaniyat ob\u2019ektlari nogironligi bor odamlar va aholining harakatlanishi cheklangan boshqa guruhlari uchun naqadar noqulay ekanini ko\u2018rsatdi. Ko\u2018rinib turibdiki, to\u2018siqlarsiz madaniy muhitni shakllantirish bo\u2018yicha ishlar hali boshlang\u2018ich bosqichda turibdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekiston 2009 yilda imzolagan, biroq haligacha ratifikatsiya qilmagan BTMning Nogironlar huquqlari to\u2018g\u2018risidagi konvensiyasining 30-moddasiga ko\u2018ra, ishtirokchi davlatlar&nbsp;<strong>nogironligi bo\u2018lgan odamlarning madaniy hayotda teng huquqli asosda<\/strong>&nbsp;ishtirok etish, dam olish va ko\u2018ngil yozish, shuningdek, sport bilan shug\u2018ullanishga bo\u2018lgan huquqlarini tan olishi, ushbu huquqlarini amalga oshirishlari uchun barcha zarur choralarini amalga oshirishlari lozim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu&nbsp;maqsadlarda Madaniyat vazirligi 2020\u22122021 yillarda madaniyat va&nbsp;san\u2019at muassasalarida inklyuziya&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/uz\/2019\/09\/30\/inclusion\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">dasturini<\/a>&nbsp;ishlab chiqmoqda. Sentyabr oyi oxirida Vazirlar Mahkamasi \u00abInklyuzivlikni hisobga olgan holda madaniyat va&nbsp;san\u2019at muassasalari faoliyatini takomillashtirish to\u2018g\u2018risida&raquo;gi&nbsp;<a href=\"https:\/\/regulation.gov.uz\/oz\/document\/8484\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">qaror<\/a>&nbsp;loyihasini xalq muhokamasi uchun e\u2019lon qildi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">1\u22123 noyabr kunlari Samarqandda madaniyat muassasalarining nogironligi bor insonlar uchun sharoitlar to\u2018g\u2018risida jamoatchilik xabardoriligini oshirish maqsadida birinchi xayriya&nbsp;<a href=\"https:\/\/samarkandhalfmarathon.uz\/uz\/about\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">yarim marafoni<\/a>&nbsp;o\u2018tkazildi. To\u2018plangan mablag\u2018lar Toshkentdagi teatrlardan birini tifloizoh tizimi bilan ta\u2019minlash hamda mutaxassislarni o\u2018qitishga sarflanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Belgilangan maqsadlarga erishish uchun \u00abIjtimoiy sherikchilik to\u2018g\u2018risida&raquo;gi&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.lex.uz\/docs\/2468214\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">qonun<\/a>&nbsp;asosida nogironigi bor odamlarni bevosita jalb etgan holda barcha turdagi madaniyat muassasalarida sharoitlar monitoringini doimiy ravishda o\u2018tkazish amaliyotini joriy etish lozim. Monitoringlar natijalari madaniyat muassasalari hammabopligi reytingini, shuningdek, madaniyat, sport va&nbsp;xordiq chiqarish ob\u2019ektlarida inklyuziv muhitni rivojlantirish bo\u2018yicha eng yaxshi viloyatlar va&nbsp;tumanlar reytingini tuzishga imkon beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Barcha sakkizta madaniyat muassasasida&nbsp;\u2014 monitoring ob\u2019ektlarida biz nogironligi bor xodimlar ishlaydimi, deb so\u2018radik. Sirkning to\u2018rt yuz&nbsp;shtat xodimidan faqatgina eshikbonda nogironlik bor ekan. Nima uchun nogironligi bo\u2018lgan odam, masalan, kassalarda ishlashga jalb etilmaydi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Madaniyat vazirligi tasarrufidagi ko\u2018plab ob\u2019ektlar davlat muassasalari hisoblanib \u00abNogironlarning ijtimoiy himoyalanganligi to\u2018g\u2018risida&raquo;gi qonunning 25-moddasida belgilangan nogironligi bor shaxslarni 3 foizlik&nbsp;<a href=\"http:\/\/lex.uz\/docs\/1372495\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">kvota<\/a>&nbsp;asosida ishga qabul qilish bo\u2018yicha majburiyatni bajarishlari&nbsp;<a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2019\/07\/14\/disabled\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">shart<\/a>. Nogironligi bo\u2018lgan madaniyat xodimlarining mavjudligi ushbu muassasalarda to\u2018siqsiz muhitni yaratish ijobiy ta\u2019sir ko\u2018rsatib, madaniyat hammabopligini ta\u2019minlash uchun o\u2018ziga xos turtki vazifasini ham bajarar edi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nogironlar huquqlari to\u2018g\u2018risidagi konvensiya ishtirokchi davlatlarni nogironligi bo\u2018lgan odamlarning&nbsp;<strong>nafaqat o\u2018zlari, balki butun jamiyat farovonligi uchun<\/strong>&nbsp;o\u2018z ijodiy, badiiy va&nbsp;intellektual salohiyatini yuzaga chiqarish va&nbsp;rivojlantirishlari uchun imkon beradigan choralarni amalga oshirish majburiyatini yuklaydi.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bizning hayotimiz, bu&nbsp;\u2014 sahna va&nbsp;sahna inklyuziv bo\u2018lishi kerak. Aktyorlik mahorati har xil bo\u2018lishi mumkin va&nbsp;nogironlik aravachasi foydalanuvchisiga unda bu&nbsp;narsa yo\u2018qligini aytish uni tahqirlash bilan tengdir. Barcha insonlarning harakatlanishida go\u2018zallik bor.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kino va&nbsp;teatrda nogironligi bo\u2018lgan qahramonlar rolini nima uchun nogironligi bo\u2018lmagan odamlar ijro etadi? Nima uchun biz nogironligi bo\u2018lgan insonlarga aktyor bo\u2018lish va o\u2018zlarini o\u2018zlari ijro etishlariga imkon bermaymiz? Nima uchun biz ularni ijodiy jamoalarga deyarli qo\u2018shmaymiz, axir \u00abIlhom\u00bb teatrida \u00abInklyuziv teatr\u00bb&nbsp;<a href=\"http:\/\/ilkhom.com\/%d0%bb%d0%b0%d0%b1%d0%be%d1%80%d0%b0%d1%82%d0%be%d1%80%d0%b8%d1%8f-%d0%b8%d0%bd%d0%ba%d0%bb%d1%8e%d0%b7%d0%b8%d0%b2%d0%bd%d0%be%d0%b3%d0%be-%d1%82%d0%b5%d0%b0%d1%82%d1%80%d0%b0\/\" rel=\"noreferrer noopener\" target=\"_blank\">laboratoriyasi<\/a>&nbsp;buni amalga oshirdiku?!<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Zero, inklyuziv ijodiy loyihalar tolerantlikni va&nbsp;barcha uchun madaniyat muassasalarida sharoitlar muammolariga befarq bo\u2018lmaslikni keng yoyadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Muallif fikri tahririyat hamda Madaniyat vazirligi huzuridagi Madaniyat va&nbsp;san\u2019atni rivojlantirish jamg\u2018armasi fikriga mos kelmasligi mumkin.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dilmurod Yusupov&nbsp;\u2014 Sasseks universiteti (Buyuk Britaniya) Taraqqiyot tadqiqotlari instituti doktoranti.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ulug\u2018bek Mamatxonov\u00a0\u2014 O\u2018zbekiston Ko\u2018zi ojizlar jamiyati Markaziy boshqaruvi tashkiliy-ijtimoiy bo\u2018lim yetakchi mutaxassisi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Maqola Gazeta.uz da 2019-yil 10-noyabr <a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/oz\/2019\/11\/10\/monitoring\/\">chop etilgan<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nogironligi bor va harakatlanishi cheklangan fuqarolar madaniy hayotda ishtirok etishda teng huquqlimi? Madaniyat muassasalarida ular&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":792,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72,74],"tags":[145,237,212],"class_list":["post-791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mutaxassis","category-oavda-maqola","tag-jismoniy-sharoit","tag-oqilona-qulaylik","tag-sharoitlar-monitoringi"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Sharoiti yo\u2018q madaniyat - Dilmurad Yusupov<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Sharoiti yo\u2018q madaniyat - Dilmurad Yusupov\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Nogironligi bor va harakatlanishi cheklangan fuqarolar madaniy hayotda ishtirok etishda teng huquqlimi? Madaniyat muassasalarida ular...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dilmurad Yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-11-01T21:35:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-03-09T21:39:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/ynld5f15726759442717_l.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"dilmurad_admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@d_yusupov\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@d_yusupov\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"dilmurad_admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"dilmurad_admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"headline\":\"Sharoiti yo\u2018q madaniyat\",\"datePublished\":\"2019-11-01T21:35:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-09T21:39:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/\"},\"wordCount\":3308,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/ynld5f15726759442717_l.jpg\",\"keywords\":[\"jismoniy sharoit\",\"oqilona qulaylik\",\"sharoitlar monitoringi\"],\"articleSection\":[\"Mutaxassis\",\"OAVda maqola\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/\",\"name\":\"Sharoiti yo\u2018q madaniyat - Dilmurad Yusupov\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/ynld5f15726759442717_l.jpg\",\"datePublished\":\"2019-11-01T21:35:00+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-09T21:39:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/ynld5f15726759442717_l.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/ynld5f15726759442717_l.jpg\",\"width\":900,\"height\":600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/sharoiti-yoq-madaniyat\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Sharoiti yo\u2018q madaniyat\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/\",\"name\":\"Dilmurad Yusupov\",\"description\":\"Activist researcher advocating for disability inclusive development in Uzbekistan.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\",\"name\":\"dilmurad_admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"dilmurad_admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\"},\"description\":\"Activist researcher advocating for disability inclusion in Uzbekistan, disability and development consultant\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/dilmurad.me\",\"http:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/dilmurad.yusupov\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dilmurad.me\\\/\",\"http:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/dilmuradyusupov\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/d_yusupov\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@dilmurad_me\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/author\\\/dilmurad_admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Sharoiti yo\u2018q madaniyat - Dilmurad Yusupov","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"Sharoiti yo\u2018q madaniyat - Dilmurad Yusupov","og_description":"Nogironligi bor va harakatlanishi cheklangan fuqarolar madaniy hayotda ishtirok etishda teng huquqlimi? Madaniyat muassasalarida ular...","og_url":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/","og_site_name":"Dilmurad Yusupov","article_publisher":"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","article_author":"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","article_published_time":"2019-11-01T21:35:00+00:00","article_modified_time":"2024-03-09T21:39:25+00:00","og_image":[{"width":900,"height":600,"url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/ynld5f15726759442717_l.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"dilmurad_admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@d_yusupov","twitter_site":"@d_yusupov","twitter_misc":{"Written by":"dilmurad_admin","Est. reading time":"17 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/"},"author":{"name":"dilmurad_admin","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"headline":"Sharoiti yo\u2018q madaniyat","datePublished":"2019-11-01T21:35:00+00:00","dateModified":"2024-03-09T21:39:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/"},"wordCount":3308,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"image":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/ynld5f15726759442717_l.jpg","keywords":["jismoniy sharoit","oqilona qulaylik","sharoitlar monitoringi"],"articleSection":["Mutaxassis","OAVda maqola"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/","url":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/","name":"Sharoiti yo\u2018q madaniyat - Dilmurad Yusupov","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/ynld5f15726759442717_l.jpg","datePublished":"2019-11-01T21:35:00+00:00","dateModified":"2024-03-09T21:39:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#primaryimage","url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/ynld5f15726759442717_l.jpg","contentUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/ynld5f15726759442717_l.jpg","width":900,"height":600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/sharoiti-yoq-madaniyat\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Sharoiti yo\u2018q madaniyat"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#website","url":"https:\/\/dilmurad.me\/","name":"Dilmurad Yusupov","description":"Activist researcher advocating for disability inclusive development in Uzbekistan.","publisher":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dilmurad.me\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16","name":"dilmurad_admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","contentUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","width":512,"height":512,"caption":"dilmurad_admin"},"logo":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png"},"description":"Activist researcher advocating for disability inclusion in Uzbekistan, disability and development consultant","sameAs":["http:\/\/dilmurad.me","http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","https:\/\/www.instagram.com\/dilmurad.me\/","http:\/\/www.linkedin.com\/in\/dilmuradyusupov","https:\/\/x.com\/d_yusupov","https:\/\/www.youtube.com\/@dilmurad_me"],"url":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/author\/dilmurad_admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=791"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":796,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/791\/revisions\/796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}