{"id":261,"date":"2018-11-11T16:01:08","date_gmt":"2018-11-11T13:01:08","guid":{"rendered":"https:\/\/dilmurad.sharoitplus.uz\/?p=261"},"modified":"2024-03-07T23:45:01","modified_gmt":"2024-03-07T20:45:01","slug":"panadagi-odamlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/","title":{"rendered":"Panadagi odamlar"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Foto: Eldos Fazylbekov \/ \u00ab\u0413\u0430\u0437\u0435\u0442\u0430.uz\u00bb<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">O\u2018zbekistonda nogironlikni rasmiylashtirishda qanday to\u2018siq va g\u2018ovlar mavjud? Britaniyaning Sasseks universiteti doktoranti Dilmurod Yusupov tahlilida bu&nbsp;boradagi muammolar va&nbsp;ularning yechimlari sanab o\u2018tilgan.<\/h2>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buyuk Britaniyaning Sasseks universiteti Rivojlanish masalalarini tadqiqot qilish instituti doktoranti, \u00abBuyuk kelajak\u00bb ekspert kengashi a\u2019zosi&nbsp;<strong>Dilmurod Yusupov&nbsp;<\/strong>O\u2018zbekistonda nogironligi bor insonlarni hisoblash amaliyotini tahlil qilib, ko\u2018ngilsiz xulosaga keladi: agar inson o\u2018z nogironligini rasmiylashtira olmasa, u&nbsp;statistika ma\u2019lumotlari \u00abortida\u00bb nafaqasiz qolib ketishi aniq. Achinarlisi, nogironlarning to\u2018laqonli hayot kechirish imkoniyatlarini cheklovchi qator to\u2018siq va g\u2018ovlar mavjud (<a href=\"https:\/\/analytics.cabar.asia\/ru\/kimlar-statistika-malumotlari-ortida-olib-ketmo-da-uzbekistonda-nogironlik-kursatkichlarini-ulchashga-tasir-iluvchi-omillar-ta-lili\/\">maqola<\/a>&nbsp;CABAR.asia saytida nashr qilingan).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">BMTning 2030 yilgacha barqaror taraqqiyot bo\u2018yicha kun tartibi hech kimni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish jarayonlaridan ortda qoldirmaslikni ko\u2018zda tutadi (ingliz tilida \u00ableave no&nbsp;one behind\u00bb). Ayniqsa, mazkur jarayonlar rivojida ijtimoiy himoyaga muhtoj nogironligi bor insonlarga bo\u2018lgan e\u2019tibor juda muhim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Butunjahon nogironlik hisobotiga ko\u2018ra, nogironlikning qaysidir shakliga ega bo\u2018lgan insonlar soni 1 milliarddan ziyodroq yoki dunyo aholisining 15%ni tashkil etadi, ularning 80% esa rivojlanayotgan mamlakatlarda istiqomat qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Quyi o\u2018rtacha daromadli iqtisodga ega bo\u2018lgan O\u2018zbekistonda so\u2018nggi 10 yil davomida aholi orasida nogironligi bor deb topilgan shaxslar ulushi 2\u22123%ni tashkil etib kelmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nima uchun nogironlikning xalqaro va&nbsp;milliy tarqalishida shunday katta tafovut mavjud? Qanday omillar O\u2018zbekistonda nogironlik ko\u2018rsatkichlarini hisoblashga ta\u2019sir ko\u2018rsatadi va O\u2018zbekistonda nogironlik to\u2018g\u2018risidagi statistik ma\u2019lumotlarni qay yo\u2018sinda yig\u2018ish maqsadga muvofiq?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Nogironlikni hisobga olishning deklarativ tamoyili<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlatlar orasidagi nogironlik ko\u2018rsatkichlaridagi katta farqlar nogironlikning turlicha huquqiy ta\u2019riflari, xalqaro darajadagi standartlar va&nbsp;metodlarga muvofiq kelishilgan ma\u2019lumot to\u2018plash tizimining yo\u2018qligi, va&nbsp;mahalliy kontekstga xos qator omillar oqibatida vujudga keladi. \u00abO\u2018zbekiston Respublikasida nogironlarning ijtimoiy himoyasi to\u2018g\u2018risida&raquo;gi Qonunda \u00abnogiron inson jismoniy, aqliy, ruhiy yoki sensor (sezgi) nuqsonlari borligi tufayli turmush faoliyati cheklanganligi munosabati bilan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda nogiron deb topilgan hamda ijtimoiy yordamga va himoyaga muhtoj shaxs\u00bb deya ta\u2019rif beriladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Agar siz tug\u2018ma yoki hayotingiz davomida orttirilgan nogironlik holatiga ega bo\u2018lsangiz, siz O\u2018zbekistonda avtomatik ravishda nogiron sifatida ro\u2018yxatdan o\u2018tmaysiz. Rasman nogironlik maqomiga ega bo\u2018lishingiz uchun tibbiy-mehnat ekspert komissiyalari a\u2019zolariga (TMEK) nogiron ekanligingizni tasdiqlash maqsadida juda murakkab byurokratik jarayonlardan o\u2018tib, hujjatlar to\u2018plashingiz zarur.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sizning tanangiz faoliyatidagi cheklovlar darajasiga ko\u2018ra, TMEK vaqtincha yoki doimiy tarzda sizni uchta toifadan (I, II&nbsp;va&nbsp;III) nogironlik guruhlaridan biriga ro\u2018yxatga oladi. TMEKning ma\u2019muriy ro\u2018yxatlari O\u2018zbekistonda nogironlikning tarqalishi bo\u2018yicha statistika manbai hisoblanadi. Ammo aholini ro\u2018yxatga olish jarayonida mamlakat miqyosidagi tadqiqotlar orqali nogironlar haqida ma\u2019lumot to\u2018planmaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Misol uchun, Buyuk Britaniyada, jamoat transportidan foydalanishda imtiyozga ega bo\u2018lish uchun yoki turli xil nogironlik nafaqalarini olish uchun siz terapevt qabulida nogiron ekanligingizni ro\u2018yxatdan o\u2018tkazishingiz mumkin. Nogironlik statistikasi esa o\u2018z navbatida nogironlik masalalari bo\u2018yicha davlat idorasi (Office for Disability Issues) tomonidan olib boriladi. Ushbu idora nogironlik bo\u2018yicha nafaqa to\u2018lovini oluvchilar soni to\u2018g\u2018risidagi ma\u2019muriy ma\u2019lumotlarga tayanibgina qolmay, balki asosan, ijtimoiy so\u2018rovlar va aholini ro\u2018yxatga olish ma\u2019lumotlariga asoslanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nogironlik bo\u2018yicha ma\u2019lumotlarni xalqaro miqyosda to\u2018g\u2018ri taqqoslash va&nbsp;muvofiqlashtirish maqsadida, 2001 yilda BMTning Statistika Komissiyasida nogironlik statistikasi bo\u2018yicha Vashington guruhi tashkil etildi. Ushbu guruh aholini ro\u2018yxatga olish, milliy tadqiqotlar va&nbsp;boshqa statistik ma\u2019lumotlarni yig\u2018ish jarayonida foydalanilishi mumkin bo\u2018lgan oltita standart savollarni ishlab chiqqan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2007 yildan boshlab nogironligi bor shaxslarning O\u2018zbekiston aholisi tarkibidagi ulushi kamayib bormoqda. Davlat statistika qo\u2018mitasi ma\u2019lumotlariga ko\u2018ra, 2015 yilda 31 million aholining kamida 1,89% yoki 586 mingdan ziyod fuqarolarda nogironlik holati qayd etilgan. 2016 yildan buyon rasmiy manbalarga ko\u2018ra nogironlik darajasi turli ko\u2018rsatkichlar orqali aks etmoqda. Shunday qilib, Gender statistikasi portali ma\u2019lumotlariga ko\u2018ra, eng kam nogironligi bor insonlar soni 2016 yilning oxirida kuzatilgan va&nbsp;588,9 mingni tashkil qilgan. O\u2018zbekiston statistika qo\u2018mitasining ochiq ma\u2019lumotlariga ko\u2018ra, 2016 yilda nogironlarning soni bir million kishidan oshiq va aholining 3,24%ni tashkil qiladi. O\u2018zA axborot agentligining xabar&nbsp;<a href=\"http:\/\/www.uza.uz\/ru\/documents\/o-merakh-po-dalneyshemu-sovershenstvovaniyu-sistemy-gosudars-01-08-2017?m=y&amp;ELEMENT_CODE=o-merakh-po-dalneyshemu-sovershenstvovaniyu-sistemy-gosudars-01-08-2017&amp;SECTION_CODE=documents\">berishicha<\/a>, 2017 yil 1 yanvardan boshlab 650 ming 284 kishi nogironlar ro\u2018yxatiga kiritilgan va&nbsp;ularning 84908 nafarini 16 yoshgacha bo\u2018lgan bolalar tashkil qiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">So\u2018nggi o\u2018n yillik davomida O\u2018zbekistondagi nogiron shaxslar sonining o\u2018zgaruvchan dinamikasi, shuningdek, rasmiy statistik ma\u2019lumotlarning o\u2018zaro mos kelmasligi, bir qator mantiqiy savollarni tug\u2018dirmoqda. Nima sababdan ro\u2018yxatdan o\u2018tgan nogironligi bor shaxslar soni sakkiz yildan buyon muntazam ravishda kamayib kelmoqda?<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/02\/2G33Bx15493682620276_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>O\u2018zbekistonning umumiy aholisi sonidagi nogironligi bor shaxslarning ulushi (%).<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Manba: O\u2018zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo\u2018mitasi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018tgan ikki yil mobaynida nogironlik holatini isbotlashga muvaffaq bo\u2018lgan shaxslar sonining keskin o\u2018sishini qanday tushunish kerak? Turli hukumat manbalari taqdim etgan ma\u2019lumotlarda sezilarli farqni hisobga olgan holda \u00abkeskin o\u2018zgarish\u00bb haqida mulohaza qilish qanchalik to\u2018g\u2018ri?<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Ijtimoiy nafaqalarni belgilash uchun nogironlik bo\u2018yicha ma\u2019lumot to\u2018plash<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekistonda nogironlik holatini qayd etish, ro\u2018yxatdan o\u2018tkazishning asosiy sababi bu&nbsp;\u2014 nogironlik holati qayd etilgan shaxslar uchun to\u2018lanadigan nafaqa to\u2018lovi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bugungi kunda bolalikdan nogironlik holati tasdiqlangan shaxslar uchun 360 460 so\u2018m (40 AQSH dollari) oylik nafaqa belgilangan. Hayoti davomida nogironlik holati qayd etilgan shaxslar uchun mehnat stajining mavjudligi va qancha muddatni tashkil etishiga ko\u2018ra nogironlik nafaqasi asosiy nafaqa to\u2018loviga qo\u2018shimcha sifatida qayta hisoblanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Boshqa tomondan olib qaraganda, TMEK nogironlikni qayd etishi uchun asosiy mezon&nbsp;\u2014 bu&nbsp;insonning mehnat qilish qobiliyatining yo\u2018qligi yoki yo\u2018qolgani sababli ushbu nafaqaga loyiq yoki loyiq emasligi. Boshqacha qilib aytganda, O\u2018zbekistonda nogironligi qayd etilgan shaxslarning statistik hisobi faqatgina TMEK va O\u2018zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari pensiya jamg\u2018armasi kabi vakolatli davlat organlari tomonidan belgilanadigan nafaqa va&nbsp;ijtimoiy to\u2018lovlarni ma\u2019muriy boshqarish uchun yuritiladi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/02\/ldI7NQ15493682622726_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Nogironligi rasmiylashtirilgan shaxslar soni, kategoriyalar bo\u2018yicha (ming kishi).<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Manba: O\u2018zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo\u2018mitasi<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2007\u22122017 yillarda ijtimoiy nafaqa oladigan nogironlarning soni o\u2018rtacha 227 ming kishini tashkil qildi. 2011 yil 1 yanvardan boshlab uchinchi guruh nogironlariga nafaqa to\u2018lovlarini bekor qilish to\u2018g\u2018risidagi qonun kuchga kirdi, bu&nbsp;esa statistikada sezilarli darajada aks etmadi. 2012 yilda eng kam ko\u2018rsatkich qayd etildi va&nbsp;206,5 ming kishiga nafaqa to\u2018lovlari belgilandi. Uchinchi guruh nogironlari uchun nafaqalarning bekor qilinishi va&nbsp;ijtimoiy nafaqa olayotgan kishilar sonining asta-sekin kamayishining sababi balki rivojlanayotgan O\u2018zbekiston byudjetiga ijtimoiy imtiyozlarning \u00abog\u2018irlik\u00bb qilayotganida bo\u2018lishi ham mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Davlat byudjetini iqtisod qilish chora-tadbirlari ishlab chiqilganda, hukumat nafaqa to\u2018lovlarini faqatgina TMEKning qat\u2019iy mezonlariga mos keladigan kishilar uchun belgilagan bo\u2018lishi mumkin. Natijada O\u2018zbekistondagi ijtimoiy muhofaza faqat tana funksiyalarning jiddiy buzilishlari tufayli zaif qatlamni tashkil qiluvchi insonlar bilan chegaralanib qolmoqda.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bundan tashqari, nogiron deb e\u2019tirof etilgan barcha nogironlarning soni aks etgan ma\u2019lumotlarda ushbu yil davomida ilk bor nogironligi qayd etilgan shaxslarning soni ko\u2018rsatib o\u2018tilmagani qiziq fakt. Misol uchun, 2016 yilda ilk bora nogironligi qayd etilgan shaxslar soni 20,7 ming kishini tashkil etdi. Shu&nbsp;bilan bir vaqtda, nogironligi aniqlangan shaxslarning umumiy soni bir yil ichida 2015 yilga nisbatan 436,1 ming kishiga ko\u2018paydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ushbu ma\u2019lumotlarga asoslanib, faqat qachonlardir nogironligi qayd etilgan va&nbsp;keyinchalik nogironlik holati bekor qilingan insonlar, 2016 yilda uchinchi guruh maqomini qayta tiklagan bo\u2018lishlari mumkinligini taxmin qilishimiz mumkin. Ushbu nogironlik guruhiga kiruvchi insonlarga ijtimoiy nafaqalar to\u2018lanmaydi. Ehtimol, O\u2018zbekistonda nogiron shaxslar sonining keskin oshishi Shavkat Mirziyoyevning ijtimoiy himoya qilish sohasidagi islohotlari bilan bog\u2018liqdir. Jumladan 2017 yilning 1 dekabrida \u00abNogironlarni davlat tomonidan qo\u2018llab-quvvatlash tizimini tubdan yaxshilash chora-tadbirlari to\u2018g\u2018risida&raquo;gi Farmoni qabul qilindi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Nogironlik tarqalishidagi gender ziddiyatlar<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2007 yildan 2015 yilgacha O\u2018zbekistonda ayollar orasida nogironlar soni kamaydi, vaholanki, ayollar orasida nogironlar sonining oshish ehtimoli erkaklarnikiga qaraganda ancha yuqori. Nogironlik bo\u2018yicha Umumjahon nogironlik hisobotiga ko\u2018ra, nogironlik ko\u2018proq ayollar va qariyalar orasida ko\u2018proq tarqalgan. Xotin-qizlar uzoq umr ko\u2018radi va&nbsp;ular nogironlik holatiga ko\u2018proq moyil bo\u2018lgan qariyalarning katta qismini tashkil etadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2016 yilda O\u2018zbekistonda kutilayotgan umr uzunligi erkaklarda 71,4 yoshni, ayollarda esa 76,2 yoshni tashkil etdi. Bundan tashqari, agar aholining yoshi va&nbsp;jinsiga qarab hisoblaydigan bo\u2018lsak, 60 yosh&nbsp;va&nbsp;undan yuqori yoshdagi ayollar umumiy aholi sonining deyarli 4%ni tashkil qiladi, ayni paytda erkaklar bu&nbsp;yoshda aholining 3,24%ni tashkil qilishadi.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/media\/img\/2019\/02\/8v4l0915493682625063_b.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Nogironligini rasmiylashtirilgan shaxslar soni, jinslar bo\u2018yicha (ming kishi).<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Manba: O\u2018zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo\u2018mitasi.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekistonda nogironligi bor ayollar soni 2007 yilda 408,9 ming kishidan 2015 yilda 246,2 ming kishigacha kamaydi, kuzatilgan davrda nogironligi bor shaxslarning umumiy soni qariyb 400 ming kishiga ortdi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nogironligi bor ayollar odatda jinslariga ko\u2018ra va&nbsp;nogiron ekanliklari tufayli ikki karra diskriminatsiyaga duchor bo\u2018lishlari sababli o\u2018ta zaif toifaga kiradilar. Yosh qizda nogironlik holati mavjudligi, jamiyatdagi nogironlik haqidagi salbiy stereotiplar tufayli, uning shaxsiy kelajagiga va hatto oilasining boshqa a\u2019zolarining kelajagiga salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatishi mumkin. Shu&nbsp;sababli ko\u2018p holatlarda ota-onalar o\u2018z farzandlarining, ayniqsa, qizlarning nogironlik holatini yashirishadi va&nbsp;TMEKga nogironlar guruhini ro\u2018yxatga olish uchun o\u2018z vaqtida murojaat qilishmaydi.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Nogironlik tibbiylashtirishning statistikaga ta\u2019siri<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2016 yilda O\u2018zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi Mehnat va aholini ish&nbsp;bilan ta\u2019minlash vazirligiga aylantirildi. Nogironligi bor shaxslarga, shu&nbsp;jumladan ularga tibbiy va&nbsp;ijtimoiy yordam ko\u2018rsatish vazifasi O\u2018zbekiston Respublikasi Sog\u2018liqni saqlash vazirligiga topshirildi. Bundan tashqari, 2010 yildan boshlab Mehnat vazirligining vazifalaridan bir qismi bo\u2018lgan nogironlik va&nbsp;nogironligi bo\u2018lgan shaxslarga moddiy yordam ko\u2018rsatish hamda nogironlikni aniqlash masalalari Moliya vazirligi huzuridagi Pensiya jamg\u2018armasiga o\u2018tkazildi. O\u2018z navbatida, bu qaror mamlakatda nogironligi bor shaxslar sonining to\u2018g\u2018ri hisoblanishiga salbiy ta\u2019sir ko\u2018rsatishi mumkin, chunki Sog\u2018liqni saqlash vazirligi nogironlikni \u00abtibbiylashtirish&raquo;da davom etadi va&nbsp;Pensiya jamg\u2018armasi va&nbsp;TMEK nogironlik nafaqalariga layoqatli bo\u2018lganlar sonini cheklashga intiladi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekistonda nogironlikni \u00abtibbiylashtirish\u00bb jarayoni kechayotganining tasdig\u2018i sifatida, O\u2018zbekistonda 2016 yilda ilk bora nogiron deb tan olingan ayollar va&nbsp;erkaklar o\u2018rtasidagi nogironlik sabablari haqida berilgan&nbsp;<a href=\"https:\/\/gender.stat.uz\/ru\/osnovnye-pokazateli\/sotsialnaya-zashchita\/invalidy\/644-chislennost-zhenshchin-i-muzhchin-vpervye-priznannykh-invalidami-po-prichinam-invalidnosti\">ma\u2019lumotni<\/a>&nbsp;keltirishimiz mumkin. Qon aylanish tizimi kasalliklari erkaklar orasida nogironlikning asosiy sababidir, ayollar uchun bu&nbsp;xatarli bezgakdir. Yurak-qon tomir va&nbsp;onkologik kasalliklar davolanishi mumkin, nogironlarni reabilitatsiya qilish va&nbsp;ularni sog\u2018lom inson toifasiga o\u2018tkazish mumkin. Natijada nogironlik darajasi 2\u22123 foizni tashkil etishi nafaqat ijobiy natija, balki samarali sog\u2018liqni saqlash va to\u2018g\u2018ri tibbiy reabilitatsiya siyosati deb namoyish etilishi mumkin. Aslida esa bularning barchasi biz o\u2018ylagandek oddiy emas.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nogironlik nafaqat tibbiy, balki birinchi navbatda ijtimoiy muammo deb hisoblanadi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nogironlar huquqlari to\u2018g\u2018risidagi konvensiyasida \u00abnogironlik&nbsp;\u2014 tana funksiyalari buzilgan insonlar hamda munosabat va&nbsp;infratuzilma bilan bog\u2018liq to\u2018siqlar orasidagi o\u2018zaro aloqa natijasida vujudga keladigan holat\u00bb deb ta\u2019kidlanadi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz bor e\u2019tiborimizni faqat inson tanasining nuqsonlariga va&nbsp;ushbu nuqsonlarni davolashga qaratishimiz kerak emas. Axir, ko\u2018rish, eshitish yoki yurish qobiliyatini boshqa tiklay olmaydigan odamlar ham bor. Bizning diqqatimiz va&nbsp;sa\u2019y-harakatlarimiz nogironlik holatini o\u2018z vaqtida aniqlash va&nbsp;nogironligi bor shaxslarning jamiyatda faol bo\u2018lishlarida qarshilik qilayotgan to\u2018siqlar bilan kurashishga qaratilishi lozim.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\"><strong>Nogironlik holatini qayd eta olmagan insonlar qanday qilib ushbu ro\u2018yxatga kirishlari mumkin?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekistonda so\u2018nggi o\u2018n yil mobaynida nogironlik ko\u2018rsatkichlarini tahlil qilish davomida nogironlik bo\u2018yicha rasmiy statistika hisob-kitobi qanchalar ishonarli va aholini yetarli darajada qamrab olayaptimi yoki yo\u2018q, degan savolga to\u2018qnash kelamiz. Afsuski, ushbu savollar ochiqligicha qolmoqda. So\u2018nggi ikki yilda nogiron shaxslar sonidagi \u00abkeskin o\u2018sish\u00bb rasman nogironligi qayd etilmagan shaxslar milliy statistika hisobotidan \u00abtushib\u00bb qolayotganligi hamda ijtimoiy himoya uchun mas\u2019ul bo\u2018lgan mansabdor shaxslar va&nbsp;idoralar ular haqida to\u2018liq xabar topa olmayotganidan yoki xabar topishni istamayotganidan darak beradi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Birinchidan, nogironlikni ro\u2018yxatga olishning eng asosiy tamoyili nogiron shaxsning arizasi orqali rasmiylashtirilishi va&nbsp;byurokratik jarayonlarning murakkabligi O\u2018zbekistonda nogironligi bo\u2018lgan barcha shaxslarni ro\u2018yxatga olish uchun qiyinchiliklar tug\u2018diradi va&nbsp;natijada ko\u2018pchilik hisobotdan \u00abtushib\u00bb qoladi. Bunga yo\u2018l qo\u2018ymaslik uchun nogironlikni shaxsning arizasi orqali emas, balki aholini keng miqyosda ro\u2018yxatga olish jarayonida amalga oshiriladigan so\u2018rovlarga maxsus savollar kiritilishi orqali nogiron shaxslar ro\u2018yxati tuzilishini yo\u2018lga qo\u2018yish lozim. So\u2018nggi marta aholini ro\u2018yxatga olish deyarli 30 yil oldin amalga oshirilgan va&nbsp;2017 yil oxirida O\u2018zbekiston Davlat statistika qo\u2018mitasi raisi aholini ro\u2018yxatga olish jarayoni 2020 yilda boshlanishi mumkinligini aytgan edi. O\u2018tkazilishi nazarda tutilayotgan aholini ro\u2018yxatga olish jarayonida nogironlik statistikasi bo\u2018yicha Vashington guruhi tomonidan tavsiya etilgan nogironlik mavzusiga oid savollari ham so\u2018rovnomaga kiritilishi juda muhim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ikkinchidan, agar ma\u2019lumotlar faqat sog\u2018liqni saqlash imkoniyatlari cheklangan kishilar uchun nafaqa to\u2018lashni amalga oshirish uchun to\u2018plangan bo\u2018lsa, nogironlikning tarqalish darajasini sezilarli darajada kamligini hisobga olish ehtimoli yuqori. Nogironlik holatini tekshirish murakkab jarayoniga bog\u2018liq bo\u2018lgan \u00abbosh og\u2018rig\u2018i\u00bb, pensiya va&nbsp;ijtimoiy nafaqalarning oz&nbsp;miqdorda ekanligi nogiron kishining rasmiy maqomini olish uchun harakatlarini sustlashtiruvchi omil bo\u2018lib xizmat qilishi mumkin. Bundan tashqari, nogironlik muammosi bilan bog\u2018liq madaniy stereotiplar mavjudligi TMEKga borib o\u2018zlari yoki farzandlari uchun nogiron \u00abtamg\u2018asini\u00bb olishdan oldin bir fikrlab ko\u2018rishga undaydi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Mahalliy hokimiyat organlari nogironlarni qo\u2018llab-quvvatlash uchun samarali ijtimoiy siyosatni ishlab chiqishi va&nbsp;amalga oshirishi uchun tegishli nogironlik statistikasini to\u2018plash muhimdir. Nogironlarning ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini aniqlash va&nbsp;ularning kundalik hayotida duch keladigan to\u2018siqlarni bartaraf etish uchun statistika ma\u2019lumotlari to\u2018planishi kerak. Shuning uchun nogironlikni rasmiylashtirish va&nbsp;davlat tomonidan kafolatlangan ijtimoiy nafaqalarni olish nogironlar uchun qo\u2018shimcha qiyinchiliklar tug\u2018dirmasligi kerak.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, keyinchalik nogironlikni \u00abtibbiylashtirish&raquo;ning oldini olish va\u00a0nogironlik holati kasallikka tenglashtirilishiga yo\u2018l qo\u2018ymaslik uchun Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nogironlar huquqlari to\u2018g\u2018risidagi konvensiyasini ratifikatsiya qilish zarur. Ushbu Konvensiya nogironlik ijtimoiy muammo ekanligini nazarda tutadi va\u00a0Konvensiyani qabul qilgan davlatlardan statistik va\u00a0tadqiqot ma\u2019lumotlarini to\u2018plashni talab qiladi. Afsuski, Konvensiya O\u2018zbekiston tomonidan 2009 yilda imzolanganligiga qaramasdan, haligacha ratifikatsiya qilinmagan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Maqola 2019-yil 6-fevral Gazeta.uz da <a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/oz\/2019\/02\/06\/statistika\/\" data-type=\"link\" data-id=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/oz\/2019\/02\/06\/statistika\/\">chop etilgan<\/a>.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Foto: Eldos Fazylbekov \/ \u00ab\u0413\u0430\u0437\u0435\u0442\u0430.uz\u00bb O\u2018zbekistonda nogironlikni rasmiylashtirishda qanday to\u2018siq va g\u2018ovlar mavjud? Britaniyaning Sasseks&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":231,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72,74],"tags":[89],"class_list":["post-261","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mutaxassis","category-oavda-maqola","tag-nogironlik-statistikasi"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Panadagi odamlar - Dilmurad Yusupov<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Panadagi odamlar - Dilmurad Yusupov\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Foto: Eldos Fazylbekov \/ \u00ab\u0413\u0430\u0437\u0435\u0442\u0430.uz\u00bb O\u2018zbekistonda nogironlikni rasmiylashtirishda qanday to\u2018siq va g\u2018ovlar mavjud? Britaniyaning Sasseks...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dilmurad Yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2018-11-11T13:01:08+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-03-07T20:45:01+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"900\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"dilmurad_admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@d_yusupov\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@d_yusupov\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"dilmurad_admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"11 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"dilmurad_admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"headline\":\"Panadagi odamlar\",\"datePublished\":\"2018-11-11T13:01:08+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-07T20:45:01+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/\"},\"wordCount\":2267,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg\",\"keywords\":[\"nogironlik statistikasi\"],\"articleSection\":[\"Mutaxassis\",\"OAVda maqola\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/\",\"name\":\"Panadagi odamlar - Dilmurad Yusupov\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg\",\"datePublished\":\"2018-11-11T13:01:08+00:00\",\"dateModified\":\"2024-03-07T20:45:01+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg\",\"width\":900,\"height\":600},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/mutaxassis\\\/panadagi-odamlar\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Panadagi odamlar\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/\",\"name\":\"Dilmurad Yusupov\",\"description\":\"Activist researcher advocating for disability inclusive development in Uzbekistan.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\",\"name\":\"dilmurad_admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"dilmurad_admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\"},\"description\":\"Activist researcher advocating for disability inclusion in Uzbekistan, disability and development consultant\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/dilmurad.me\",\"http:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/dilmurad.yusupov\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dilmurad.me\\\/\",\"http:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/dilmuradyusupov\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/d_yusupov\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@dilmurad_me\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/author\\\/dilmurad_admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Panadagi odamlar - Dilmurad Yusupov","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"Panadagi odamlar - Dilmurad Yusupov","og_description":"Foto: Eldos Fazylbekov \/ \u00ab\u0413\u0430\u0437\u0435\u0442\u0430.uz\u00bb O\u2018zbekistonda nogironlikni rasmiylashtirishda qanday to\u2018siq va g\u2018ovlar mavjud? Britaniyaning Sasseks...","og_url":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/","og_site_name":"Dilmurad Yusupov","article_publisher":"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","article_author":"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","article_published_time":"2018-11-11T13:01:08+00:00","article_modified_time":"2024-03-07T20:45:01+00:00","og_image":[{"width":900,"height":600,"url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"dilmurad_admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@d_yusupov","twitter_site":"@d_yusupov","twitter_misc":{"Written by":"dilmurad_admin","Est. reading time":"11 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/"},"author":{"name":"dilmurad_admin","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"headline":"Panadagi odamlar","datePublished":"2018-11-11T13:01:08+00:00","dateModified":"2024-03-07T20:45:01+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/"},"wordCount":2267,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"image":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg","keywords":["nogironlik statistikasi"],"articleSection":["Mutaxassis","OAVda maqola"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/","url":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/","name":"Panadagi odamlar - Dilmurad Yusupov","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg","datePublished":"2018-11-11T13:01:08+00:00","dateModified":"2024-03-07T20:45:01+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#primaryimage","url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg","contentUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/WJV8Rf15434032913993_l.jpg","width":900,"height":600},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/panadagi-odamlar\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Panadagi odamlar"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#website","url":"https:\/\/dilmurad.me\/","name":"Dilmurad Yusupov","description":"Activist researcher advocating for disability inclusive development in Uzbekistan.","publisher":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dilmurad.me\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16","name":"dilmurad_admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","contentUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","width":512,"height":512,"caption":"dilmurad_admin"},"logo":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png"},"description":"Activist researcher advocating for disability inclusion in Uzbekistan, disability and development consultant","sameAs":["http:\/\/dilmurad.me","http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","https:\/\/www.instagram.com\/dilmurad.me\/","http:\/\/www.linkedin.com\/in\/dilmuradyusupov","https:\/\/x.com\/d_yusupov","https:\/\/www.youtube.com\/@dilmurad_me"],"url":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/author\/dilmurad_admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=261"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":278,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/261\/revisions\/278"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=261"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=261"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=261"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}