{"id":1144,"date":"2024-12-23T20:45:46","date_gmt":"2024-12-23T17:45:46","guid":{"rendered":"https:\/\/dilmurad.me\/blog\/ularga-sizning-sadaqangiz-kerak-emas-haqlarini-bering\/"},"modified":"2025-10-01T11:05:27","modified_gmt":"2025-10-01T08:05:27","slug":"ularga-sizning-sadaqangiz-kerak-emas-haqlarini-bering","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/mutaxassis\/ularga-sizning-sadaqangiz-kerak-emas-haqlarini-bering\/","title":{"rendered":"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering!"},"content":{"rendered":"\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tasvir: Eldos Fazilbekov \/ Gazeta.uz  <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Illyustratsiyaga tifloizoh: Rasmda nogironlar aravachasida o\u2018zbek milliy cholg\u2018u asboblari: karnay, surnay va doira chalayotgan uchta sozandaga qarab turgan odam tasvirlangan. Musiqachilar xuddi sahna yoki platformada yuqoriga ko&#8217;tariladigan zinapoyalarda turishadi. Ko&#8217;katlar bilan to&#8217;ldirilgan gulzorli ustunlar yon tomonlardagi bo&#8217;shliqni bezatadi. Tasvirning umumiy rang ohangi ko&#8217;k palitrada saqlanib, orzu va xotirjamlik muhitini yaratadi. Orqa fonda bulutlar va osmon ko&#8217;rinadi.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">O\u2018zbekistonda Xalqaro nogironlar kuni navbatdagi xayriya bayramiga aylandi. Bu kunni shunday nishonlashimiz kerakmi? Davlat idoralari va boshqa tashkilotlar tomonidan qanday tadbirlar o\u2018tkazilayotgani, ommaviy axborot vositalarida sana qanday yoritilayotganini o\u2018rgandim, imkoniyati cheklangan faollarning fikrini so\u2018radim.  <\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekistonda har yili <strong>3-dekabr Xalqaro nogironlar kuni<\/strong> mehr va muruvvat bayrami sifatida nishonlanadi. Shu kuni bayram dasturxonlari yozilib, o\u2018nlab kishilar uchun qozonlarda palov pishirilib, imkoniyati cheklangan bolalar va kattalarga sovg\u2018alar tarqatilmoqda. Ko&#8217;pchilik, shuningdek, nogironligi bo&#8217;lgan bolalari yoki qariyalari bor oilalarga oziq-ovqat paketlarini tarqatadi.  <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Har doimgidek jamiyatimiz yana bir xalqaro kunni haqiqiy <em>\u201cto&#8217;y\u201dga aylantirdi.<\/em> Biroq, ular bu kunning mohiyati haqida o&#8217;ylashganmi? Nima uchun bu kun joriy etildi? Bu hatto bayrammi? Insonni nogironligi bilan tabriklash to&#8217;g&#8217;rimi?   <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">30-noyabrdan 30-dekabrga qadar <em>\u201cMehr-muruvvat oyligi\u201d<\/em> (mehr-muruvvat oyligi)ni o\u2018tkazish amaliyoti davlat idoralari orasida ham keng tarqaldi. 1-noyabr holatiga ko\u02bbra, Milliy ijtimoiy himoya agentligining rasmiy ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, O\u02bbzbekistonda nogironligi bo\u02bblganlarning umumiy soni <strong>1 013 995 nafarga<\/strong> yetdi. Bu ko\u2018rsatkich har oy o\u2018sib bormoqda \u2013 asosan agentlikning nogironlarni faol sertifikatlash va ularni statistik ma\u2019lumotlar sifatida ro\u2018yxatga olish harakatlari tufayli.  <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Bu bayrammi? Va bayram qilish uchun biror narsa bormi? <\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Umuman olganda, davlat idoralari mavzuga standart yondashadi va shablonga amal qiladilar: \u201cBayramga ko\u2018rishda nuqsoni bo\u2018lgan va imkoniyati cheklangan shaxslar taklif etildi. Imkoniyati cheklangan insonlar qalbini shodlik qilish maqsadida ular uchun bayram dasturxoni yozilib, ko\u2018rgazmali chiqishlar tashkil etildi. San\u2019atkorlarning kuy-qo\u2018shiqlari ko\u2018nglini yanada ko\u2018tardi\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Afsuski, nogironlarning huquq va manfaatlarini himoya qilish uchun mo&#8217;ljallangan ko&#8217;plab tashkilotlar ushbu naqshga amal qilmoqda. Ko\u2018zi ojizlar jamiyati, Karlar jamiyati, Nogironlar jamiyati kabi respublika tashkilotlari tomonidan ham xayriya aksiyalari va tadbirlari tashkil etilib, sovg\u2018alar, oziq-ovqat paketlari tarqatilmoqda. Bayramga tayyorgarlik ko&#8217;rishda ushbu tashkilotlarning agentlari deb ataladigan shaxslar yirik kompaniyalarga borib, dasturxonlarni bezash va sovg&#8217;alarni tarqatish uchun tom ma&#8217;noda homiylik olishadi.  <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shu bilan birga, ular o\u2018z faoliyatida 2021-yilda O\u2018zbekiston tomonidan ratifikatsiya qilingan <strong>Nogironlarning huquqlari to\u2018g\u2018risidagi konventsiyani<\/strong> kamdan-kam tilga olishadi.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nogironlik bo\u02bbyicha <strong>ijtimoiy va inson huquqlari bo\u02bbyicha yondashuvlarni<\/strong> ilgari suruvchi konventsiya qabul qilinganiga qaramay, O\u02bbzbekistonda <strong>xayriya<\/strong> va <strong>tibbiy modellar<\/strong> hali ham keng qo\u02bbllanilib kelinmoqda. Biroq, nogironlikning xayriya modeli ijtimoiy izolyatsiya va nogironlarning jamiyat hayotiga kiritilmasligi ko&#8217;rinishidagi halokatli oqibatlarga olib keladi, bu nafaqat yiliga bir marta, balki butun yil davomida. <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nogironlar tashkilotining ko&#8217;plab vakillari bu kunni boshqa bayramga aylantirishni xohlamaydilar.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&laquo;Ular bu kundan bayram qilishlari meni g&#8217;azablantiradi. Ular dasturxon yozadilar, kontsertlar uyushtiradilar va hokazo. Shu kuni nogironlar huquqlarini himoya qilish borasidagi yutuqlarimizni namoyish etsak yaxshi bo\u2018lardi, \u2013 deydi \u201cOpa-singillar\u201d nogiron ayollar jamoat birlashmasi rahbari Natalya Plotnikova. \u201d (\u201cOpa-singillar\u201d).<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c3-dekabr umuman bayram emas. Ko&#8217;pchilik buni bayram deb ataydi va &laquo;3 dekabr nogironlar bayrami&raquo; deyishadi. Nogironlikni nishonlashimiz kerakmi? Nega bunday kun bo&#8217;lishi kerak? Masalan, menga yoqmaydi, agar shunday kun bo&#8217;lmasa yaxshi bo&#8217;lardi. Ha, bu so\u2018zni eshitsam, ich-ichimdan nimadir kichrayib, o\u2018ylayman: nogiron bo\u2018lganimiz uchun shu kunni nishonlayapmizmi yoki bu bizga qandaydir tayanch bo\u2018lishi kerakmi? Men hali ham bu savolga javob izlayapman, &#8211; deydi jismoniy imkoniyati cheklangan faol.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Qaramlik va passivlikning kuchayishi<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kimdir menga xayr-ehson qilish yaxshi, odamlar nogironlarga yordam berishni xohlashlariga e&#8217;tiroz bildirishi mumkin &#8211; buning nimasi yomon? Ammo agar siz ushbu mavzuga kirsangiz, sof xayriya yondashuvining, ayniqsa nogironlarga yordam berish kontekstida bir nechta salbiy tomonlari borligi ayon bo&#8217;ladi. Oziq-ovqat va sovg&#8217;alar ko&#8217;rinishidagi bir martalik tarqatma materiallar nogironlar o&#8217;rtasida qaramlik tuyg&#8217;usini kuchaytiradi, ularning mustaqil ishlash va yashashga bo&#8217;lgan qiziqishini kamaytiradi.  <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ularni passiv oluvchilar va xayriya ob&#8217;ektlariga aylantirib, biz <strong>fojiali vaziyatlarda mustaqil yashay olmaydigan baxtsiz odamlar haqida salbiy stereotipni shakllantirishga hissa qo&#8217;shamiz<\/strong> <strong>.<\/strong> Ko&#8217;pincha, xayriya yordami har doim ham haqiqatan ham zarur bo&#8217;lgan joyga yo&#8217;naltirilmaydi. Bundan tashqari, bunday resurslarni taqsimlash ko&#8217;pincha shaffoflik va korruptsiya bilan bog&#8217;liq bo&#8217;lib, bu umumiy samaradorlikni pasaytiradi. <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shuningdek, 3 dekabrga bag&#8217;ishlangan tadbirlarda <strong>nogironligi bo&#8217;lgan shaxslarni qamrab olishga tizimli yondashish yo&#8217;qligini<\/strong> ham ta&#8217;kidlash lozim. Bunday xayriya ko&#8217;pincha bir martalik chora bo&#8217;lib, jamiyatdagi tub muammolarni hal qilmaydi, ya&#8217;ni to&#8217;siqsiz muhitni yaratish, inklyuziv ta&#8217;limni rivojlantirish, inklyuziv bandlikni qo&#8217;llab-quvvatlash, nogironlik asosida kamsitishlarga qarshi kurash va hokazo. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cBayram qilish o\u2018rniga, nogironlarni bir davraga to\u2018plab, ularning huquqlarini o\u2018rgatsangiz bo\u2018ladi, chunki bu ancha foydali. Masalan, ular uchun qonunlardagi huquqlari bo&#8217;yicha treninglar va seminarlar o&#8217;tkazish, shuningdek, nogironlar uchun ham, butun jamiyat uchun ijtimoiy modelning mohiyati nimada ekanligini tushuntirish. Bunday muhokamalarni tashkil qilish mumkinmi? Hech qanday bayramsiz, &#8211; deydi nogiron qiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Darhaqiqat, ko&#8217;plab nogironlar o&#8217;z huquqlaridan hanuzgacha xabardor emaslar. Ular \u201cNogironlarning huquqlari to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonun, BMTning Nogironlar huquqlari to\u2018g\u2018risidagi konventsiyasi va boshqa qonun hujjatlarining mavjudligi haqida bilishmaydi. Ko&#8217;pchilik aloqa to&#8217;siqlari tufayli professional yuridik yordam olish qiyin. Masalan, kar va eshitmaydiganlar surdo-tarjimonlarning foydalanish imkoniyati yo\u2018qligi va cheklovlari tufayli o\u2018z huquqlarini sudda o\u2018z vaqtida himoya qila olmaydi.   <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&laquo;Bu kunni alohida ta&#8217;kidlash kerak, ammo nishonlash mutlaqo to&#8217;g&#8217;ri emas. Agar ular haqiqatan ham kontsert yoki spektakl berishni xohlasalar, bu inklyuziv bo&#8217;lishi kerak, ya&#8217;ni nogironlar va nogironlar birgalikda bir-birini qo&#8217;llab-quvvatlashlari kerak. Davra suhbatida <strong>infratuzilmaning qulayligi, ta\u2019lim va bandlik sohasidagi dolzarb muammolarni muhokama qilish maqsadga muvofiq bo\u2018lardi.<\/strong> Yoki variant sifatida shu kunga bag\u2018ishlangan konsert dasturlarini o\u2018tkazing va yig\u2018ilgan mablag\u2018ni nogironlar uchun maqsadli ishlating\u201d, \u2014 deydi autizmli bolaning onasi, \u201cSharoit plyus\u201d nogironlar jamoat birlashmasi boshqaruvi a\u2019zosi Vasilya Qodirova. Odamlar.   <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Inklyuziv ta&#8217;lim olish imkoniyatini bering<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O\u2018zbekistonda ro\u2018yxatga olingan milliondan ortiq nogironlarning <strong>173 305 nafari 18 yoshgacha bo\u2018lgan imkoniyati cheklangan bolalardir<\/strong> . Afsuski, ko&#8217;plab nogiron bolalar, ayniqsa jismoniy va tayanch-harakat tizimida nuqsonlari bo&#8217;lgan bolalar &laquo;uyda ta&#8217;lim&raquo; deb ataladi. <\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMaktab o\u2018qituvchisi bo\u2018lib ishlaganimda maktab direktorlarining o\u2018zlari uyda o\u2018qiydigan bolalar uchun pul yig\u2018ib, sovg\u2018a-salom olib, olib kelishganiga tez-tez guvoh bo\u2018lganman. Mahallada shunday kunlarda makaron, un, sariyog\u2018 olib kelib: \u201cBugun bayramingiz, shuning uchun siznikiga keldik\u201d, deyishardi. Hokimlik sovg\u2018alar va oziq-ovqatlarni taqdim etish jarayonidan fotoreportaj talab qilib, buni kuzatib bordi, &#8211; deydi ko\u2018rish imkoniyati cheklangan ayol.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Albatta, tengdoshlaridan alohida ta\u2019lim olayotgan bolalar bunday bir martalik tashrif va sovg\u2018alardan xursand bo\u2018lishadi. Ammo ular juda yoshligidanoq jamiyatdan ijtimoiy ajratilgan holda o\u2018sib ulg\u2018aydilar va uyda olayotgan ta\u2019lim sifatiga jiddiy shubhalar paydo bo\u2018ladi. Mutasaddilar va mahallalar vakillari umumta\u2019lim maktablarida inklyuziv ta\u2019limni targ\u2018ib qilish o\u2018rniga faqat bir martalik tashriflar va fotoreportajlar bilan cheklanmoqda.  <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Inklyuziv bandlikni rag\u2018batlantirish<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">2023-yildan boshlab, 3-dekabr kuni bandlik va kambag\u2018allikni qisqartirish vazirligi tomonidan nogironligi bo\u2018lgan shaxslar hayotini yaxshilashga qaratilgan eng yaxshi ijtimoiy loyihalarni rag\u2018batlantirish maqsadida <em>\u201cEng yaxshi ish beruvchi\u201d<\/em> respublika tanlovi o\u2018tkazilishi boshlandi. Ushbu tadbirda nogironlarning o\u2018zlari emas, balki nogironlarning mehnat huquqlaridan yaxshi xabardor bo\u2018lgan va ularni ishga olish orqali o\u2018z korxonalaridagi sharoitlarni moslashtirgan ish beruvchilarga mukofotlar berildi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cMenimcha, bu 3-dekabrga qadar o\u02bbtkazilishi kerak bo\u02bblgan tadbirning namunasi bo\u02bbldi. Bu masalaga barcha davlat tashkilotlari birdek yondashsa, to\u2018g\u2018riroq bo\u2018lardi, deb o\u2018ylayman. Sovg&#8217;a berishdan ko&#8217;ra, jamiyatimizda ularning hech bo&#8217;lmaganda bitta huquqi amalga oshishini ta&#8217;minlash yaxshiroqdir. Bu, menimcha, ancha foydali bo&#8217;ladi, &#8211; deydi nogironlarni inklyuziv bandligini ta&#8217;minlash bo&#8217;yicha <a href=\"https:\/\/ishplus.uz\/?lang=ru\">Ish Plus<\/a> loyihasi koordinatori Zilola Toshpo&#8217;latova.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yagona jihati shundaki, men ochiq mehnat bozorida nogironligi bo\u2018lgan shaxslarni ish bilan ta\u2019minlashni rag\u2018batlantirish maqsadida Bandlik va qashshoqlikni qisqartirish vazirligi tanlovini <em>\u201cEng inklyuziv ish beruvchi\u201d<\/em> deb qayta nomlagan bo\u2018lardim. <a href=\"https:\/\/t.me\/mehnatvazirligi\/15544\">2023<\/a> va <a href=\"https:\/\/t.me\/mehnatvazirligi\/17896?single\">2024-<\/a> yillarda o\u2018tkazilgan tanlovlarda asosan karlar jamiyati, Nogironlar jamiyati va O\u2018zbekiston Ko\u2018zi ojizlar jamiyatiga qarashli ixtisoslashtirilgan o\u2018quv-ishlab chiqarish korxonalari direktorlari taqdirlandi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bunday ixtisoslashtirilgan korxonalar inklyuzivlikni rag&#8217;batlantirishdan ko&#8217;ra, nogironlarni yopiq ustaxonalarda yanada ajratishga olib keladi, ularning tanlovini faqat og&#8217;ir va endi daromad keltirmaydigan kam ish haqi bilan qo&#8217;l mehnati bilan cheklaydi. Buning o\u2018rniga ish beruvchilarning ochiq mehnat bozoriga munosabatini o\u2018zgartirish, ularni nogironlarni ishga olishga undash kerak. <\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Bu kunni qanday nishonlash kerak?<\/h3>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">3 dekabr oddiy bayram emas. Ushbu kunni <strong>nogironlikka inson huquqlariga yondashuv<\/strong> nuqtai nazaridan nishonlashda nafaqat bayramona xayriya tadbirlarini o&#8217;tkazish, balki nogironlarning huquq va imkoniyatlarini targ&#8217;ib qilishga e&#8217;tibor qaratish lozim. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cUlar nogironlar kunini bayram deb bilishadi, lekin nega ularni tabriklashimiz kerak? Agar qulay, to&#8217;siqsiz muhitni ta&#8217;minlash bo&#8217;yicha ijtimoiy loyihalar amalga oshirilsa, nogironlarni ish bilan ta&#8217;minlashga ko&#8217;maklashish ham jalb etilsa yaxshi bo&#8217;ladi. Ularning imkoniyatlari cheklanmagani va fuqarolik jamiyatida ham faol ishtirok eta olishini tan olish kerak\u201d, &#8211; deydi ko&#8217;ngilli.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Favqulodda operatsiyalar va boshqa favqulodda gumanitar maqsadlar uchun mablag&#8217; to&#8217;plash uchun xayriya tadbirlari va tadbirlari zarur. Biroq, nogironlarga sof xayriya munosabati nogironlarni inklyuziv qilish va ijtimoiy himoya qilish sohasidagi to&#8217;plangan tizimli muammolarni hal qilmaydi. Bu kunni <strong>nogironlikning ijtimoiy modeli nuqtai nazaridan qanday nishonlash mumkinligi haqida ba&#8217;zi fikrlar.<\/strong>  <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Ma\u2019rifiy tadbirlar:<\/strong> nogironligi bo\u2018lgan shaxslarning huquqlari, mavjud to\u2018siqlar va ularni hal etish yo\u2018llari to\u2018g\u2018risida keng jamoatchilikni xabardor qilish maqsadida nogiron mutaxassislar va ularning jamoat tashkilotlari vakillari ishtirokida treninglar, seminarlar, ma\u2019ruzalar o\u2018tkazish.<\/li>\n\n\n\n<li>Shahar infratuzilmasini nogironlar uchun qulayroq qilish uchun yaxshilash bo&#8217;yicha <strong>ko&#8217;ngillilar faoliyatini o&#8217;tkazish<\/strong> .<\/li>\n\n\n\n<li>Nogironligi bo\u2018lgan shaxslar va ular tashkilotlarining mutasaddi rahbarlar, deputatlar, mahalla qo\u2018mitalari vakillari bilan <strong>uchrashuvlarini tashkil etish<\/strong> , nogironlarning muammolarini muhokama qilish va aniq yechimlar taklif etish. Bunday uchrashuvlarda davlat idoralari vakillari nogironlar huquqlarini ta\u2019minlash borasida amalga oshirilgan ishlar yuzasidan keng jamoatchilikka hisobot berishlari, yangi yil rejalarini birgalikda muhokama qilishlari mumkin edi. <\/li>\n\n\n\n<li><strong>Ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda targ\u2018ibot ishlari:<\/strong> maqolalar yozish, qisqa metrajli filmlar va videolar suratga olish, nogironlar haqida hikoya qilish uchun jurnalistlar va mashhur bloggerlar ishtirokida ommaviy kampaniyani ishlab chiqish, ular kundalik hayotda duch keladigan to\u2018siqlarga e\u2019tibor qaratish.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Shuni unutmasligimiz kerakki, bunday tadbirlarni rejalashtirishda <strong>nogironlarning turli guruhlari ehtiyojlari va manfaatlarini hisobga olish kerak.<\/strong> Masalan, tadbirlar qulay joylarda o&#8217;tkazilishi, o&#8217;zbek imo-ishora tiliga tarjimasi va boshqa qulay sharoitlarni ta&#8217;minlashi kerak. Bunday tadbirlarni rejalashtirish va o\u2018tkazishda <em>\u201cUlarsiz ular haqida hech narsa yo\u2018q\u201d tamoyiliga amal qilgan holda, nogironlarning o\u2018zlarini, ularning huquq va manfaatlarini ifodalovchi tashkilotlarni jalb qilish zarur.<\/em> <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yilgi Xalqaro nogironlar kunining mavzusi <strong>\u201cInklyuziv va barqaror kelajak uchun nogironlarning yetakchiligini kuchaytirish\u201d<\/strong> <a href=\"https:\/\/social.desa.un.org\/issues\/disability\/events\/2024-international-day-persons-with-disabilities\">dir<\/a> . Bu kun nogironlar hamma uchun yanada inklyuziv va barqaror dunyoni yaratishda muhim rol o&#8217;ynashini tan oladi. Shuningdek, nogironlarning hayotiga ta&#8217;sir qiluvchi qarorlar qabul qilish jarayonlarida ishtirok etish muhimligini ta&#8217;kidlaydi. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ayrim nogironlar, nogiron bolalarning onalari va ko\u2018ngillilarning fikrlari shuni ko\u2018rsatadiki, ularga \u201cbayram\u201d kerak emas, ularga BMTning \u201cNogironlar huquqlari to\u2018g\u2018risida\u201dgi konventsiyasini amalga oshirish orqali teng huquq va imkoniyatlar zarur. O\u2018zbekiston 2021-yilda ushbu Konventsiyani <a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2021\/06\/08\/convention\/\">ratifikatsiya qilgan<\/a> va davlat idoralari nogironlar huquqlarini hayotning barcha sohalarida amalga oshirish majburiyatini olgan. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Biz barchani ushbu muhim kundan keyin ham har bir kishi uchun inklyuziv va barqaror kelajak yaratish uchun nogironlar va ularning vakillik tashkilotlari bilan har kuni ishlashga chorlaymiz.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Muallifning fikrlari tahririyatning yoki ushbu maqolada ko&#8217;rsatilgan boshqa tashkilotlarning fikrlarini aks ettirmasligi mumkin.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Rulon \u201cGazeta.uz\u201dda 2024-yil 19-dekabrda <a href=\"https:\/\/www.gazeta.uz\/ru\/2024\/12\/19\/3dec\/\">e\u02bclon qilingan<\/a> .<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Tasvir: Eldos Fazilbekov \/ Gazeta.uz Illyustratsiyaga tifloizoh: Rasmda nogironlar aravachasida o\u2018zbek milliy cholg\u2018u asboblari: karnay,&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1134,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[72,74],"tags":[210,151,122,96,89],"class_list":["post-1144","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mutaxassis","category-oavda-maqola","tag-3-dekabr","tag-ijtimoiy-model","tag-inklyuziv-maktablar","tag-inklyuziv-mehnat","tag-nogironlik-statistikasi"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.8 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering! - Dilmurad Yusupov<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering! - Dilmurad Yusupov\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Tasvir: Eldos Fazilbekov \/ Gazeta.uz Illyustratsiyaga tifloizoh: Rasmda nogironlar aravachasida o\u2018zbek milliy cholg\u2018u asboblari: karnay,...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Dilmurad Yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:author\" content=\"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-12-23T17:45:46+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-10-01T08:05:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/tmvlvq17345813452981_l.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"dilmurad_admin\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@d_yusupov\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@d_yusupov\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"dilmurad_admin\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"7 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/\"},\"author\":{\"name\":\"dilmurad_admin\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"headline\":\"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering!\",\"datePublished\":\"2024-12-23T17:45:46+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-01T08:05:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/\"},\"wordCount\":1883,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/12\\\/tmvlvq17345813452981_l.jpg\",\"keywords\":[\"3-dekabr\",\"ijtimoiy model\",\"inklyuziv maktablar\",\"inklyuziv mehnat\",\"nogironlik statistikasi\"],\"articleSection\":[\"Mutaxassis\",\"OAVda maqola\"],\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/\",\"name\":\"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering! - Dilmurad Yusupov\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/12\\\/tmvlvq17345813452981_l.jpg\",\"datePublished\":\"2024-12-23T17:45:46+00:00\",\"dateModified\":\"2025-10-01T08:05:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/12\\\/tmvlvq17345813452981_l.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/12\\\/tmvlvq17345813452981_l.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/public-scholar\\\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering!\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/\",\"name\":\"Dilmurad Yusupov\",\"description\":\"Activist researcher advocating for disability inclusive development in Uzbekistan.\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"},{\"@type\":[\"Person\",\"Organization\"],\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16\",\"name\":\"dilmurad_admin\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"dilmurad_admin\"},\"logo\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/02\\\/dilmuradme.png\"},\"description\":\"Activist researcher advocating for disability inclusion in Uzbekistan, disability and development consultant\",\"sameAs\":[\"http:\\\/\\\/dilmurad.me\",\"http:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/dilmurad.yusupov\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/dilmurad.me\\\/\",\"http:\\\/\\\/www.linkedin.com\\\/in\\\/dilmuradyusupov\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/d_yusupov\",\"https:\\\/\\\/www.youtube.com\\\/@dilmurad_me\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/dilmurad.me\\\/uz\\\/author\\\/dilmurad_admin\\\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering! - Dilmurad Yusupov","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering! - Dilmurad Yusupov","og_description":"Tasvir: Eldos Fazilbekov \/ Gazeta.uz Illyustratsiyaga tifloizoh: Rasmda nogironlar aravachasida o\u2018zbek milliy cholg\u2018u asboblari: karnay,...","og_url":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/","og_site_name":"Dilmurad Yusupov","article_publisher":"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","article_author":"http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","article_published_time":"2024-12-23T17:45:46+00:00","article_modified_time":"2025-10-01T08:05:27+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/tmvlvq17345813452981_l.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"dilmurad_admin","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@d_yusupov","twitter_site":"@d_yusupov","twitter_misc":{"Written by":"dilmurad_admin","Est. reading time":"7 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/"},"author":{"name":"dilmurad_admin","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"headline":"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering!","datePublished":"2024-12-23T17:45:46+00:00","dateModified":"2025-10-01T08:05:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/"},"wordCount":1883,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"image":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/tmvlvq17345813452981_l.jpg","keywords":["3-dekabr","ijtimoiy model","inklyuziv maktablar","inklyuziv mehnat","nogironlik statistikasi"],"articleSection":["Mutaxassis","OAVda maqola"],"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/","url":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/","name":"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering! - Dilmurad Yusupov","isPartOf":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/tmvlvq17345813452981_l.jpg","datePublished":"2024-12-23T17:45:46+00:00","dateModified":"2025-10-01T08:05:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#primaryimage","url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/tmvlvq17345813452981_l.jpg","contentUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/tmvlvq17345813452981_l.jpg","width":1200,"height":800},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/public-scholar\/they-dont-need-your-charity-give-them-their-rights\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ularga sizning sadaqangiz kerak emas, haqlarini bering!"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#website","url":"https:\/\/dilmurad.me\/","name":"Dilmurad Yusupov","description":"Activist researcher advocating for disability inclusive development in Uzbekistan.","publisher":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/dilmurad.me\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"uz-UZ"},{"@type":["Person","Organization"],"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/#\/schema\/person\/ebb9f9ba86b5b5cbbc6b112fdc125a16","name":"dilmurad_admin","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"uz-UZ","@id":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","url":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","contentUrl":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png","width":512,"height":512,"caption":"dilmurad_admin"},"logo":{"@id":"https:\/\/dilmurad.me\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/dilmuradme.png"},"description":"Activist researcher advocating for disability inclusion in Uzbekistan, disability and development consultant","sameAs":["http:\/\/dilmurad.me","http:\/\/www.facebook.com\/dilmurad.yusupov","https:\/\/www.instagram.com\/dilmurad.me\/","http:\/\/www.linkedin.com\/in\/dilmuradyusupov","https:\/\/x.com\/d_yusupov","https:\/\/www.youtube.com\/@dilmurad_me"],"url":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/author\/dilmurad_admin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1144","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1144"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1285,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1144\/revisions\/1285"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dilmurad.me\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}